Page 135

فتوحات اسلامی (۱۲۲) بیان واقعه جلولا نتوانند و نه با ایشان زمینها را خیز سواد بره کافیت و سلامت ماندن مسلمانان بهتر است از مال غنیمت قعقاع در حین تعقیب کفار مهران و فیرزان را در خانقین یافته مهران را بقتل رسانید و فیرزان فرود آمده بطرف کوه گریخته خود را پنهان نمود و قعقاع بعضی از زنان کفار را اسیر ساخته نزد هاشم فرستاد و او بر غازیان قسمت کرده والده شعبي از انجمله بود بعد از تقسیم اموال غنیمت بر هر سوار نه هزار نقد و نه رأش اسب رسید بقول بعضی ادیان مال غنیمت سه کرور بود خمس آنرا نزد حضرت امیرالمومنین عمر رضی الله عنه فرستادند انحضرت فرمود بخداوند قسم که در هیچ خانه نمیگنجم نها تا تقسیم نکنم عبدالرحمن بن عوف و عبدالله بن ارقم بشب را در مسجد پاسبان بودند چون صبح شد حضرت عمر رضی الله عنه غنایم را ظاهر ساخت و از مشاهده یاقوت و زبرجد و جواهرت بگریست عبدالرحمن بن عوف گفت یا امیرالمومنین از چه سبب گریستید و حال انکه جای شکر است حضرت عمر رضی الله عنه فرمود که قسم بخداوند گریستن من ازین جهت است که حقسبحانه و تعالی هر قومی که این مالها را داد بحسد و بغض مبتلا شدند و قومی که بغض و حسد در بین شان کار فرما باشد همیشه با همدیگر در جنگ و جدال اند عمر رضی الله عنه تقسیم سواد را بجهت دشواری تقسیم ششماه و تمحلات شانها و حق آنها ممانعت نمود و نیز از قسمت کردن اموال بشده با وجاه های آنجا برنج داشته مخصوص کسری و مقتولان بواسطه دفع فتنه و فساد خودداری نموده خرید آنها را نیز منع فرمود لهذا اموال مذکور را توقف نموده برای مقرر متولی که خلق رضایت بدهد اقدام ورزید رضامندی و اتفاق مسلمین فقط در باره امرا بود بنا بر تعیین فوق از حوانا تا قادسیه اراضی سواد فروخته نمیشد از آنجمله جریر در جنب فرات زمینی را خریداری نمود حضرت عمر رضی الله عنه فسخ بیعش انموده و نامش را شنیع شمرد. بیان شهر ساختن بصره و کوفه در شهر گردانیدن بصره اختلاف است بعضی گفته اند که در سله بعد از فتح جلولا سعد بن عتبه بن غزوان را بر حسب الامر حضرت عمر رضی الله عنه فرستاد که در ولایت بصره شهری بناء اهالی ابله بمقابله اش برآمده بعد از مقاتله شدید شکست یافتند مردم دشت میسان نیز جمع آوری نموده آماده قتال و جدال گردیده عتبه نیز آنها را مغلوب نموده حاکم شانرا اسیر نمود یسار ابو الحسن بصری و ارطبان جد عبد الله پسر عون بن ارطبان نیز از جمله اسیران میسان بودند برخی بر انند که عتبه در سنه و بعضی در سنه بصره را شهر گردانید لیکن کوفه در سنه تعمیر شده است زیرا که هوای مدائن مطابق طبیعت عرب نیفتاده سعد مردم را برای انتخاب موضع مناسبی فرستاد آنها زمین کوفه را نشان ادند این بصره نام شهریست بین آن دو بجزء مدائن دشت میسان شہر نامعینت بین واسط و بصره که آنرا میسان و میسارا گویند