Page 971

شماره ( اول ) سال دوم حکمت و فلسفه ( ۷ ) و علو میکه دنیا را ( یا بواسطهٔ عناصر فطری و یا بواسطهٔ ریاضیه و یا بواسطهٔ اتوم Atome ) تشریح میدهم در محیط فلسفه داخل میشود . در عصر موجوده علما خود را خیلی مجبور دیدند که سائنس را از محیط ماجرا پسند فلسفه جدا کند و به همین نظریه است که از يك طرف در محیط سائنس می بینیم که نتایج خصوصیه همیشه تحقق یافته تجسسات اصولی و دقیق متداوم بوده هر اختراع ( مثل سنگ است که قوهٔ مقاومت آنرا سنجیده برای سنگ دیگر اساس می نهند . ) بتوسط اکتشاف جدید تری بسوی تکامل در حرکت است ! چنانچه در خصوص ترقی هانری پوانکره ( از رواقیون بزرگ اخیر ) در کتابیکه ( بنام خیالات اخیرهٔ من ) نشر نموده است در فصلیکه بنام ( اخلاق و سائنس ) معنون است مینویسد : علم ، يك مجسمه است که تعمیر آن قرن ها بکار دارد و هر فرد بشر سنگ خود را آورده در انجا میگذارد برای بعضی ممکن است که به آوردن يك سنگ تمام عمرش بمصرف برسد ....... و از طرف دیگر در عالم فلسفه می بینیم که فرضیات و تصورات آن از تجسسات جزوی و خصوصی سائنس در پیش تقدم ورزیده و میخواهند که اینها کلمه آخری اخیرا عنی شناخت مبداء و اختتام اشیا را تلفظ کنند . بنابران اگر فلسفه را به نسبت سائنس تعریف کنیم گفته میتوانیم که فلسفه مطالعات عمومی بلند تر از سائنس است و درینجا گمان میکنم که تعریف فلسفه کافی خواهد بوده عجالة از اصولا تیکه در فلسفه استعمال میشود مختصراً بحث نمائیم . از جائیکه فلسفه و سائینس هر کدام مقصد مخصوص دارند ظاهر میشود که اصولات مستعملهٔ آنها نیز جهت تو صل بمقصد مختلف خواهد بود . در سائینس اصول مستعمله یا ریاضیه است و یا تجربه ( دانایان موجوده سوای این دو اصول اصول دیگر استعمال نمیکنند ) و چیزیکه بواسطهٔ دو اصول عمومیه ثابت نشود در محیط سائینس قابل قبول نیست حالا نکه در فلسفه اصول آن است که قاعدهٔ عمومیه را از روی فرض جستجو و ظاهر میکنند ولی ظاهر است که فلسفه برای هر گروپ بشر شکل مخصوصی را پذیرفته است مثلا فلسفه های مادیون عبارت است از فلسفهٔ Idialist که در شماره ۱۱ تعریف آن ظاهر است و فلسفهٔ اخلاق حا لا نکه فلسفهٔ دین عبارت است