Page 3053

( صفحه ۱۳۷ ) معمار تاج محل ولعل قلعه ( سال ششم ) فرصت نمی یافت شعر بگوید . لیکن وقتی مطلع طالب آملی را که جواب نمی شد طوری استقبال نمود که از قدرت اکابر شعر بیرون بود . مطلع طالب این است : بتن بویا کند گلهای تصویر نهالی را بیایدار سازد خفتگان نقش قالی را اخلاص وسندیلوی می نگارند که تا امروز شعرا با ستقبال اینمطلع اقدام نکردند بلکه میان ناصر علی را وقتیکه بعضی از رفقا تکلیف بر استقبال آن نمود فرمود « صاف این زمین را طا لبا برد چیزیکه مانده است درد است » ومانند میرزا صائب شاعر مفلقی وقتی ازین غزل استقبال نمود در مطلع از قافیه قالی و نهالی پهلوتهی کرده چنین قافیه بهم رساند : ـ تکلف نیست در گفتار رندلا ابالی را چنانت دوست میدارم که عاشق شعر حالی را لیکن مولانا ریاضی جواب آنرا برجسته گفت : ـ رك گل کرد آن گلچهره هر تار نهالی را ازین اندیشه گلها داغ شد برسینه قالی را وقتی ناصرعلی مطلع مولانا را شنید گفت : ظاهرا این زمین دوصاف داشت یکی را طالبا برد ودومی تا حال در جواهر خانه قضا و قدر پنهان بود نصیب مولانا شد که اکنون از تذکره های مذکور چند شعر او را نقل میکنیم : عنقا خدنگ حسرت(۱) گنامی من است درقید نام بود اگرچه نشان نداشت رفتی و رفت لشکر دل در رکاب تو شهرم برنك مجلس تصویر جان نداشت روشن دلیم و خاك نشینی عیار ماست سیماب وار کشته شدن اعتبار ماست آزاده ایم مطلب ما ترك مطلب است باز آمدن ز حاصل هر کارکارماست ما خار غم بسینه چو ماهی نهفته ایم گلزار عشق داغ دل ازخار خارماست دریا دل است یارونم از ما دریغ داشت خشك وتری به پای گل افسوس خارماست ؟ زعشق یار چه گویم که حال من چون است غمم بدور خطش از احاطه بیرون است ندانم از چه شدی سنگدل که بیمارت بجان رسید و نه پرسی که حال او چون است در بیت هفتم اصطلاحات ریاضی را مانند دور ، خط ، احاطه ذکر نموده . دوبیت ذیل از سفینه خوشگو است : پایه عشق بلندی زسر دار گرفت هرکه دریافت چو منصور سری سردار یست یوسفستان معانی است ریاضی سخنت چاك پیراهن نظم تو عجب بازا ریست از بعض کلمات امام الدین ریاضی که درد یبا چه تصریح نگاشته واز بیان کشن چنداخلاص معلوم می شود که او شاگردان بسیاری در ریاضیات به تکمیل رسانده اخلاص در تذکره همیشه بهار میگوید : (۱) خد نك حسرت بی معنی و خد نك حسرت شدن عنقا بی معنی تر است . شاید بجای خدنگ کباب بوده با شد . مترجم ۱۳۷