{"book":"adl0986","page":3053,"text":"( صفحه ۱۳۷ ) معمار تاج محل ولعل قلعه ( سال ششم )\n\nفرصت نمی یافت شعر بگوید . لیکن وقتی مطلع طالب آملی را که جواب نمی شد طوری استقبال\nنمود که از قدرت اکابر شعر بیرون بود . مطلع طالب این است :\nبتن بویا کند گلهای تصویر نهالی را بیایدار سازد خفتگان نقش قالی را\nاخلاص وسندیلوی می نگارند که تا امروز شعرا با ستقبال اینمطلع اقدام نکردند بلکه میان\nناصر علی را وقتیکه بعضی از رفقا تکلیف بر استقبال آن نمود فرمود « صاف این زمین را طا لبا برد\nچیزیکه مانده است درد است » ومانند میرزا صائب شاعر مفلقی وقتی ازین غزل استقبال نمود\nدر مطلع از قافیه قالی و نهالی پهلوتهی کرده چنین قافیه بهم رساند : ـ\nتکلف نیست در گفتار رندلا ابالی را چنانت دوست میدارم که عاشق شعر حالی را\nلیکن مولانا ریاضی جواب آنرا برجسته گفت : ـ\nرك گل کرد آن گلچهره هر تار نهالی را ازین اندیشه گلها داغ شد برسینه قالی را\nوقتی ناصرعلی مطلع مولانا را شنید گفت :\nظاهرا این زمین دوصاف داشت یکی را طالبا برد ودومی تا حال در جواهر خانه قضا و قدر\nپنهان بود نصیب مولانا شد که اکنون از تذکره های مذکور چند شعر او را نقل میکنیم :\nعنقا خدنگ حسرت(۱) گنامی من است درقید نام بود اگرچه نشان نداشت\nرفتی و رفت لشکر دل در رکاب تو شهرم برنك مجلس تصویر جان نداشت\nروشن دلیم و خاك نشینی عیار ماست سیماب وار کشته شدن اعتبار ماست\nآزاده ایم مطلب ما ترك مطلب است باز آمدن ز حاصل هر کارکارماست\nما خار غم بسینه چو ماهی نهفته ایم گلزار عشق داغ دل ازخار خارماست\nدریا دل است یارونم از ما دریغ داشت خشك وتری به پای گل افسوس خارماست ؟\nزعشق یار چه گویم که حال من چون است غمم بدور خطش از احاطه بیرون است\nندانم از چه شدی سنگدل که بیمارت بجان رسید و نه پرسی که حال او چون است\nدر بیت هفتم اصطلاحات ریاضی را مانند دور ، خط ، احاطه ذکر نموده . دوبیت ذیل از سفینه\nخوشگو است :\nپایه عشق بلندی زسر دار گرفت هرکه دریافت چو منصور سری سردار یست\nیوسفستان معانی است ریاضی سخنت چاك پیراهن نظم تو عجب بازا ریست\nاز بعض کلمات امام الدین ریاضی که درد یبا چه تصریح نگاشته واز بیان کشن چنداخلاص معلوم\nمی شود که او شاگردان بسیاری در ریاضیات به تکمیل رسانده اخلاص در تذکره همیشه بهار میگوید :\n(۱) خد نك حسرت بی معنی و خد نك حسرت شدن عنقا بی معنی تر است . شاید بجای خدنگ کباب\nبوده با شد . مترجم\n\n۱۳۷","chars":1991,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/03053.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/3053","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/3053","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}