Page image — the source of record
Machine transcription
( صفحه ١٣٤ ) کابل ( شماره چهارم و پنجم )
معیار تاج محل و لعل قلعه
٣
امام الدین ریاضی :
پسر لطف الله مهندس و نوه استاد احمد است .
تذکره نویسان قرن دوازده هريك بنوبه خود طرفی از شرح حال او را ضبط کرده اند چنانکه خوشگو در ( سفینه ) و حسین قلی خان عظیم آبادی در ( نشتر عشق ) و کشن چند اخلاص در ( همیشه بهار ) و احمد علی خان سندیلوی در ( مخزن الغرائب ) پس از بیان شرح حال او اشعاری هم از و نقل کرده ضمناً ذکر بعضی از اسلاف و عزیزان او را نیز بمیان می آورند . خوشگو در سفینه خود میگوید . -
مولوی امام الدین ریاضی تخلص خلف ملا لطف الله مهندس تخلص لاهوریست که قلعه ارگ دارالخلافه شاهجهان آباد به تجویز وصوابدید او بنا یافته . واز عهد جد خود بدار الخلافه سکونت دارد . در جمیع علوم رسمی یگانه و منفرد بود . خصوص در ریاضیات تصانیف معتبر دارد . و با اینهمه قناعت و ریاضت را زیور حان و مآل خود ساخته بدرس و افادت مشغولی داشت درین جز و زمان از مغتنمات بوده . اگر چه بنابر اشغال علمی بفکر سخن کم می پرداخت . لیکن سلیقه بسیار درست داشت و در جوابها پای کم نمی آورد . و در سال هزار و صد و چهل و پنج رحلت کرد . و امروز ملا ابوالخیر معروف بخیر الله برادر اعیانی او ..... ( در شرح رصد بندی خیر الله ذکرش می آید ) . بعد چند شعر فارسی مولانا ریاضی را انتخاب زده است .
حسین قلی خان عظیم آبادی در نشتر عشق مینویسد : -
مولنا امام الدین نام . خلف مولنا لطف الله مهندس لاهوریست که قلعه ارگ شاهجهان آباد بررأی وی بنیاد شده . مدة العمر خود در شاهجهان آبادگذرانیده . چون وی بعلم ریاضی تفوق بر ابنای جنس داشت . و در ورع و پرهیز گاری بیمانند بود ، لهذا تخلص خود ریاضی میکرد وگاه گاهی فکر به تلاش سخن هم می گماشت . . . . . . . . . در سنه یکهزار و یکصد چهل و پنج بگزل چینی ریاض جنان شتافت .
حسین قلی خان قطعه ذیل را در تاریخ وفات او سروده : -
بگفته عاشقی با آه دل سوز برفته چون امام الدین ز دنیا
بدیع و صرف و معنی و ریاضی شدند ای وای بی اوبی سروپا
١١٤٥
٤٢٤
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.