{"book":"adl0986","page":3050,"text":"( صفحه ١٣٤ ) کابل ( شماره چهارم و پنجم )\n\nمعیار تاج محل و لعل قلعه\n٣\nامام الدین ریاضی :\nپسر لطف الله مهندس و نوه استاد احمد است .\nتذکره نویسان قرن دوازده هريك بنوبه خود طرفی از شرح حال او را ضبط کرده اند چنانکه خوشگو در ( سفینه ) و حسین قلی خان عظیم آبادی در ( نشتر عشق ) و کشن چند اخلاص در ( همیشه بهار ) و احمد علی خان سندیلوی در ( مخزن الغرائب ) پس از بیان شرح حال او اشعاری هم از و نقل کرده ضمناً ذکر بعضی از اسلاف و عزیزان او را نیز بمیان می آورند . خوشگو در سفینه خود میگوید . -\nمولوی امام الدین ریاضی تخلص خلف ملا لطف الله مهندس تخلص لاهوریست که قلعه ارگ دارالخلافه شاهجهان آباد به تجویز وصوابدید او بنا یافته . واز عهد جد خود بدار الخلافه سکونت دارد . در جمیع علوم رسمی یگانه و منفرد بود . خصوص در ریاضیات تصانیف معتبر دارد . و با اینهمه قناعت و ریاضت را زیور حان و مآل خود ساخته بدرس و افادت مشغولی داشت درین جز و زمان از مغتنمات بوده . اگر چه بنابر اشغال علمی بفکر سخن کم می پرداخت . لیکن سلیقه بسیار درست داشت و در جوابها پای کم نمی آورد . و در سال هزار و صد و چهل و پنج رحلت کرد . و امروز ملا ابوالخیر معروف بخیر الله برادر اعیانی او ..... ( در شرح رصد بندی خیر الله ذکرش می آید ) . بعد چند شعر فارسی مولانا ریاضی را انتخاب زده است .\nحسین قلی خان عظیم آبادی در نشتر عشق مینویسد : -\nمولنا امام الدین نام . خلف مولنا لطف الله مهندس لاهوریست که قلعه ارگ شاهجهان آباد بررأی وی بنیاد شده . مدة العمر خود در شاهجهان آبادگذرانیده . چون وی بعلم ریاضی تفوق بر ابنای جنس داشت . و در ورع و پرهیز گاری بیمانند بود ، لهذا تخلص خود ریاضی میکرد وگاه گاهی فکر به تلاش سخن هم می گماشت . . . . . . . . . در سنه یکهزار و یکصد چهل و پنج بگزل چینی ریاض جنان شتافت .\nحسین قلی خان قطعه ذیل را در تاریخ وفات او سروده : -\nبگفته عاشقی با آه دل سوز برفته چون امام الدین ز دنیا\nبدیع و صرف و معنی و ریاضی شدند ای وای بی اوبی سروپا\n١١٤٥\n٤٢٤","chars":1722,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/03050.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/3050","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/3050","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}