Page image — the source of record
Machine transcription
( صفحه ۱۳۲ )
کابل
( شمارهٔ چهارم و پنجم )
دمی که من بعمارتگری شوم مشغول
ملک مصالح کار آورد بـر باری
لیکن معلوم نیست کدام عماراتی پرداخته دست او خواهد بود . گرچه از قطعهٔ تاریخی که
سابقا گذشت اینقدر معلوم میشود که منزلی را برای دارا شکوه او بنا کرده در تذکرهٔ سفینهٔ خوشگو
و نشتر عشق تالیف حسین قلی خان ( ۱۲۹۰ هـ ) راجع بمهندس در ضمن ترجمهٔ پسر اور یا ضی مذکور
است « ملا لطف الله مهندس تخلص لاهوری است که قلعهٔ ارگ دارالخلافهٔ شاهجهان آباد به تجویز
و صوابدید او بنا یافته » . ( خوشگو ) ازین معلوم می شود که مهندس در تعمیر عمارتهای شاه جهانی
قلعهٔ دهلی با پدر و عم خود شریک بوده . در سحر حلال نسبت بخود می نگارد :
« مملوک هوا دار ولد احمد معمار گوهر عمر را در کارگاه و گل کاسد کرده . . . . . »
ازین فقره نیز معلوم میشود که بیشتر قسمت عمر او در کار تعمیر صرف شده .
۷ - سحر حلال :
این رسالهٔ فارسی در علم اخلاق و در صنعت غیر منقوط است . ازین جهت مصنف در
عوض نام خود ( لطف الله ) ولد احمد معمار نگاشته . آغاز آن این است :
الله علا اسمه در اول کلام حمدکردگار آوردم : مالك ملك : علام واحد صمد سلام . . .
بعد از نه صفحه حمد و نعت دو صفحه در مدح پادشاه عصر بدین عنوان نگاشته « مدح داور
کامگار ادام الله ملکه » و نام ممدوح را بطور تعمیه در عبارت ذیل آورده :
« اسم اکرم او حامل دو کلمه آمد کلمهٔ اول سر عدل ودل داد ودل علم وسر مراد . کلمه دوم
سرگل و د ل سرو و در سر گل و دل سرو ده در آمده ملك علام و صمد سلام همواره سرو
اورا محور سماء کرم و گل اورا محمود دوحهٔ ارم داراد »
از معمای فوق ( عالمگیر ) که لقب اورنگ زیب است استخراج میشود جای تعجب است
که مداح دارا شکوه از اورنگ زیب مدح میکند شاید بوسیلهٔ تقدیم این رساله اخلاقی بحضور
اورنگ زیب میخواست مورد التفات پادشاهی گردد و ازین جهت رساله را بنام او معنون
ساخته ، لیکن معلوم نیست بآمال خود نائل گشته یا خیر .
بعد از مدح پادشاه سه صفحه راجع بکیفیت تالیف و تاریخ آن به عنوان « مدح رساله
و حال محرر اصلح الله حاله » نوشته که در ذیل ازان اقتباس میشود :
مملوك هوا دار ولد احمد معمار رساله که مداد او کحل مدامع اهل حال آمد . . .
حامل سطور معدوده کرده در درگاه سالار کامگار ادام الله ملکه آورده . . .
مامول که در حال سعد . . . در مطالعهٔ والا در آمده معلوم مدرهٔ اکرم گردد . . .
سرو را ، مملوك هوادار ولد احمد معمار گوهر عمر را درکارگاه وگل کاسد کرده . .
٤٣٢
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.