Page 304

صفحۀ (٤٦) سال اول ـ مجلۀ کابل شمارۀ (٥) مبدل گردید و زبان باختری از میان رفته جای خودش را بزبان نوینی گذاشت . در مقاومتی که بلخ بمقابل عرب نشان داد آن شهر مشهور بکلی ویران و از صفحۀ عیان محو و نهان گردید ، تنها نفوس هندو و یهود که از ساکنان ما قبل الاسلام بلخ بوده ومحله های مخصوصی در شهر داشتند تا حدی ازین دستبرد وتطورات معنویه محفوظ مانده و هنوز خانواری چند از بقایای آنها در خرابه های شهر بلخ منزوی و عزلت گزینند . ولایت باختر بعداز قبول اسلام دورۀ جدیدی را در مدنیت جهان آغاز نموده بلخ و مرو که پایه تخت دویمی باختریا شمار میشد مرکز علم و حکمت آسیا گردید ، مرو حیثیت مرکزی قوای عرب و مسلمین را کسب کرده و از انجا دیانت اسلام در ماوراءالنهر و تورکستان تبلیغ میشد . بصدها نفر مصنفین بزرگ و علما و حکما ازین شهرها طلوع کردند و صدها مجلد کتب علمی و حکمتی در زبان نو ظهور عرب نوشتند . خانوادۀ مشهور آل برمك که اسباب زينت وترقیات سلطنت خلفای بغداد بودند از بلخ ظهور نمود ، و خاندان عظيم الشان آل سامان که معروفترین سلطنت های مدنیه اسلامیه را در افغانستان و ماوراءالنهر متجاوز از یکقرن بپا داشتند از همان بلخ نشئت کرد . زبردستترین رجال سیاسی اسيا ابومسلم مروزی معروف به خراسانی پروریده آب وخاك مرو بود . بعد از نفوذ دینی و سیاسی عرب بزودی در بلخ يك پادشاهی كوچك وطنی قايم گردید این سلسله مشهور بآل داود و معاصر بخلفای بغداد وطاهریان خراسان و صفاریان سیستان بودند ، اگر چه در لوائی که خلافت بغداد بنام خراسان برای شاهان صفار میفرستاد غالباً بلخ جزو آن بشمار میرفت و امیر یعقوب صفاری در ٢٥٦ هجری نیز هجومی در بلخ نموده و عمارت مشهور نوشار و ساير عماراتيرا که