Page image — the source of record
Machine transcription
( صفحه ۱۳۳ ) معیار تاج محل و لعل قلعه ( سال ششم )
نسخهٔ دیگری ازین رساله را در کتابخانهٔ سعیدیهٔ حیدر آباد دکن ملاحظه نموده ام که در
(۱۲۷۷) ه تازه استنساخ شده . آغاز آن این است .
الحمد لله رب العالمین و الصلوة علی رسوله محمد و آله و اصحابه اجمعین . اما بعد میگوید فقیر
لطف الله متخلص به مهندس ابن استاد احمد لاهوری که این رساله ایست مختصر در علم ارسماطیقی
( ارثما طیقی ) یعنی خواص اعداد . بدان اسعدك الله في الدارین .
معلوم نیست که این رساله نام مخصوصی دارد یا خیر زیرا در کتابخانهٔ سعیدیه بنام رسالهٔ
( ارسما طیقی ) داخل است بلکه در کتابخانه خاندان دیوان مدراس هم نسخه ازین رساله که
بخط مولوی محمد غوث شرف الملك است بهمین نام میباشد .
۳ـ شرح خلاصة الحساب : در علم حساب شرحیست ممزوج بر خلاصة الحساب تصنیف بهاءالدین
محمد ابن حسین آملی متوفی (۱۰۳۰ هـ ) که کتابی است مشهور بزبان عربی دارای شروح
متعدده که یکی ازان شرحیست مبسوط از عصمت الله سارنپوری معاصر مصنف که در (۱۰۸۷ه) آن
را بزبان عربی تالیف نموده مسمی به ( انوار خلاصة الحساب ) این شرح بطبع رسیده و بسیار
مفصل است .
شرح دیگری از همین لطف الله مهندس است که يك نسخه اش در کتابخانه دفتر هند ( در
ذیل کتب خطی عربی به نمره ۷۶۱) داخل و آغازش این عبارت است « الحمد لله الواحد الفرد
الصمد » . نام مصنف درین نسخه چنین نگاشته آمده « لطف الله المتخلص بالمهندس ابن الاستاذ
احمد المعمار » این نسخه دارای حیثیت مخصوصی است که در آن ازان ذکر می نمائیم . و نسخهٔ
دیگری ازین کتاب در هند در کتابخانه رامپور به ( نمبر ٤٥ ریاضی ) داخل و عدهٔ صفحاتش
یکصدو بیست میباشد .
٤ ـ منتخب : این کتاب نیز خلاصه و ترجمهٔ خلاصة الحساب است بزبان فارسی که نسخه های
متعدد آن در انگلستان وهند موجود است، چنانکه دو نسخه در کتابخانهٔ دفتر هند و سومی در
کتابخانهٔ موزهٔ برطانیه و نسخهٔ چهارم در کتابخانهٔ آصفیهٔ حیدر آباد دکن پنجم در مسلم یونیورستی
علیگر ششم در جامعهٔ ملیهٔ دهلی هفتم در کتابخانهٔ دیوان مدراس است که بخط سید محمد قاسم در
(۱۱۱۸ ه ) نوشته شده ( منتخب نام تاریخی این رساله است که ( ۱۰۹۲ه ) میشود مهندس این
رساله را بتکلیف میر محمد سعید بن میر محمد یحیی کارکن رکنی از خانه دان وزارت بوده تالیف نموده
آغاز و دیباچهٔ آن این است :ـ
الحمد لله رب العالمین والصلواة والسلام علی رسوله محمد وآله اصحابه اجمعین اما بعد میگوید فقیر
لطف الله مهندس ابن استاد احمد معمار لاهوری غفرالله ولوالدیه واحسن الیهما والیه که کتاب
نمرهٔ نسخهٔ موزهٔ برتانیه نمبر ۱۶۷٤٤ و از نسخهٔ دفتر هند نمبر ۲۲۵۳ و نمبر ۲۲۵٤ ونمره
نسخه آصفیه باب ریاضیات فارسی نمبر ۱۱۱ هست
۶۲۴
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.