Page image — the source of record
Machine transcription
( صفحه ١١٣ )
معمار تاج محل و لعل قلعه
( سال ششم )
او انجام یافته همین استاد احمد است . لطف الله میگوید : -
آگره چو شد مضرب رایات شاه بس که بر و بود عنایات شاه
کرد بحکم شه کشور کشا روضهٔ ممتاز محل را بنا
باز بحکم شه انجم سپاه شاه جهان داور گیتی پناه
قلعهٔ دهلی که ندارد نظیر کرد بنا احمد روشن ضمیر
بر علاوهٔ این دو تعمیر ؛ سائر عمارات عهد شاه جهانی نیز بمعماری او صورت گرفته چنانکه میگوید :
این دو عمارت که بیان کرده ام در صفتش خامه روان کرده ام
یک هنر از گنج هنرهای اوست یک گهر از کان گهرهای اوست
بعد ازین از وفات او ذکر میکند :
چون نبود عالم فانی مقر کرد سوی عالم باقی سفر
در آغاز این مثنوی از شاه جهان طوری ذکر کرده که معاصر شاهی را بزمامه او میرساند :
عرش برین قبهٔ خرگاه اوست رشك فلك سدهٔ درگاه اوست
ازین ظاهر میشود که مثنوی را در حیات شاه جهان گفته و هم در عهد او به دعوی تعمیر تاج محل و قلعهٔ دهلی برخاسته . بنابرین چه ثبوتی برتر ازین در کار خواهد بود ؟
استاد حامد :
اکنون به برخی از حالات استاد حامد برادر استاد احمد می پردازیم .
استاد حامد نیز در معماری و هندسه و غیره علوم ریاضی مهارتی بسزا داشت و در تعمیر قلعه با استاد احمد شريك بود . سرسید مرحوم در آثار الصنادید مؤلفه خود راجع بقلعهٔ شاه جهانی میگوید :
در ساعت سعد استاد حامد و استاد احمد معمار که در فن خود بی نظیر و در هندسه و هیئت ثانی اقلیدس و رشك ارشمیدس بودند این قلعه را اساس نهادند ( طبع اول ص ۳ باب دوم )
در طبع دوم موضوع فوق با الفاظ ذیل آمده :
استاد حامد و استاد احمد که در فن خود یکتا بودند این قلعه را بنا کردند . ( طبع دوم مطبع نامی پریس ص ۲۸ ) قرار روایات زبانی که از سالخوردگان دهلی بما رسیده معمار مسجد جامع دهلی هم استاد حامد بود . که مشهور ( استاد حامد ) است و شریکش درین تعمیر استاد هیره بود .
نام استاد حامد پس از قلعهٔ دهلی که در ١٠٤٨ بنا یافته در یك کتیبهٔ در ماند و هم نگاشته شده . تاریخ کتیبه ١٠٧٠ ھ است و در آتی ازان ذکر میکنیم . ازین بر می آید که استاد حامد تا آنوقت حیات داشت . از سید مرتضی علی که از بزرگان دهلی است زبانی شنیده ایم
٤١٢
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.