Page 2924

( صفحه ۳۲ ) کابل ( شماره چهارم و پنجم ) کتاب الشفاء شیخ هم در اروپا ترجمه گردید و برای اینکه در دارا لفنون پا دوا padoue تدریس شود از طرف دو نفر علما اختصار کرده شد و در قرن ١٤ این کتاب ها دوباره در وند يك طبع و نشر گردید . رازی نیز از علمای زبر دست اسلام است . مشهور ترین کتب رازی کتاب حاوی الکبیر است مشتمل بر تمام مسایل علم طب میباشد کتاب دیگر او المنصوریه است که بنام شاهزاده منصور نوشته و آن مشتمل بر ده کتاب میباشد : اول تشریح . دوم امزجه ، سوم اغذیه و ادویه ، چهارم حفظ الصحه پنجم ادویه مزیئنات بدن ، ششم لوازم حفظ الصحه سفر ، هفتم جراحی ، هشتم سموم ، نهم كليه امراض دهم حمیات . غالب تصنیفات رازی در لاتینی ترجمه شده و چندین مرتبه هم بطبع رسیده اند و مخصوصاً سال ١٥٠٩ م در وینس و سال ١٥٤٨ میلادی در پاریس چاپ شده اند ، کتابیرا که او در آبله نوشته ١٧٢٨ میلادی ثانیاً بطبع رسیده است و در مدارس عالی طبی اروپا کتب رازی تا مدتی جزء کتب در سی بوده و در لوین تا قرن هفدهم کتب مزبوره و همچنین کتب بو علی سینا تدریس میشدند و ثبوت آن دستوری است که در سال ١٦١٧ میلادی برای دارالفنون مذکور نوشته شده است . یکی از ستاره های بسیار درخشان اسلام که در تاریخ فلسفه . علم ، طب ممتاز میباشد همانا ابن رشد فیلسوف بزرگ اندلسی است که دنیای اسلام در مورد علم و فلسفه همیشه بوجود او افتخار میکند چون شخصیت بزرگ این هم در تمام دنیا معروف است لہذا ما از تفصیلات سایرة دیگران منصرف شده می بینیم که اروپائیان یا به عبارۀ دیگر تمدن عصر حاضر از چشمۀ عرفان او چقدر استفاده کرده اند . فیلسوف آیه بارب مورخ فلسفه مینویسد : این حکیم شهیر به تمام شعب علوم و فنون آثار جسیمی نوشت و ما بعد الطبيعات ارسطو را مكرراً و بيك طرز بسيار مكملی شرح و توضیح نمود و مهمترين اثریکه این داهی اعظم در طبابت نوشت کتابی ست بنام کلیات که اخیراً بزبان لاتين و السنه مختلفه ترجمه و در اروپا نشر و مورد استفادۀ اروپائیها شد . ابن مامون یکی از فلاسفۀ اسلام است که در نیمه اخیر قرن پنجم هجری در قرطبه متولد شده است این فیلسوف هم مانند اسلاف خود کتب زیادی در فلسفه وطب و غیره نوشته است و از مطالعه آثار او اروپائیها استفاده های زیادی نموده اند، چنانچه یکی از اعاظم رجال اسلامیه قاضی السعید که در تاریخ اسلام دارای معروفیت کاملی است وقتی میخواهد ازین فیلسوف سخن بگوید مینویسد : « طبابت جالینوس تنها منحصر بابدان است اما طبابت ابن مامون هم با بدان و هم باذهان موافقت دارد اگر این شخص طبیب عصر میبود میتوانست بشریت را از مرض جہالت نجات بدهد. » ۳۳۲