Page 2830

ادبستان قندهار نظری به ادبای نزديك : نگارش جناب عبدالحی خان حبیبی سردار مهر دل خان «مشرقی» عبرت و اندرز صحنهٔ دنیای خاکی ، بنظر غائر و دوربین عرفاء ، عبرتگاهی است بزرگ و بصیرت انگیز : کوچکترین مظاهر طبیعت و مناظر زمینی ، بنظر آنها مفصل ترین دفاتر معرفت شمرده می شود اینچنین عبرت اندوزیها ، و اندرز گرفتن ، از عواملی است ، که عارف را به بی اساس بودن دنیا نگران ساخته ، و وا دار بترك آن میسازد ! چشمی داری و عالمی در نظر است دیگر چه معلم و کتابت با ید ؟ « سعدی » با اسلوب استادانه و متین خویش ، یکی از وقائع عادی را به پیرایهٔ خیلی بدیع آراسته ، و چقدر پر از اندرز و عبرت است : زدم تیشه یکروز بر تل خاك بگوش آمدم ناله درد ناك که زنهار اگر مردی آهسته تر : که چشم ، وبناگوش، وروی است، وسر کلام عمر خیام ، درین زمینه دستگاه عبرت و پند را تشکیل میدهد : هر سبزه که بر کنار جوئی رسته است گوئی ز لب فرشته خوئی رسته است هان تا سر سبزه پا بخواری ننهی ! کان سبزه ز خاك لاله روئی رسته است «عبدالقادر» ادیب شیوای زبان پشتو واست : قدم په ورو ورو په احتیاط ږده دا توری خاوری، شکلی خوله دی مناظر شگفت انگیز ومسرتناك بهار وخزان وغیره ، بنظر عوام جز اسباب مسرت طراوت طبع ، چیزی نیست ، اما عارف دانشمند ، آن را به نگاه عبرت ، و دیدهٔ حیرت مشاهده میکند . بهر جائی که نظرش میافتد ، جهان جهان معرفت را از ان کسب میکند ، و بکنه اسرار عمیقی که از نظر عموم پوشیده است . سردار ادیب ما حضرت «مشرقی» نیز روزی که از فیض بهاران گلها جوش میزند ، منظرهٔ طراو تناك لاله زار را بانگاهی عارفانه می بیند ، و درين يك بيت با الفاظی تاثرناك وعبرت انگیز این مضمون را می بندد : ٢٥٦