Page 2807

( صفحه ٣٥ ) پیری چیست ( سال ششم ) را احترام میکردند، و آنها را بمنزله مجسمه های عقل و تجربه زندگی می دانستند و هادی خویش قرار میدادند . راجع به جوامع جدیده باید ملتفت بود که جوامع امروزه هیچ مجاز نیستند که از قیمت ممتازه و استفاده بی نظیری که از پیران گرفته میشود ، انکار نمایند بلکه همه جوامع را لازم است این طبقه را که مورد تجارب وقائع بشری واقع شده و باقوت فکری وارد مرحله عقل و ضبط نفس گردیده اند ، احترام بگذارند : مثل سقراط افلاطون ، ارشمید ، بوعلی ، تیسین ، سعدی ، سنائی ، خوشحال خان وطواط ، فردوسی ، میکل آنژ، نیوتن ، بوفون ، کانت ، ولتر ، هوگو، و غیره مردان بزرگ و معمر که نبوغ و افتخارات شان نیز مرهون عمر دراز آنها میباشد. شاید تذکار این حقیقت مهم تاریخی وعلم الحیاتی در چنین عصری که انسانها خود را بدرستی نمیشناسند و در میان جوش و خروش و جنبش زندگی جدید می خواهند ، نظام طبیعی و ارزش اشیا را منقلب سازند ، بی فائده نباشد . درست است که نبوغ ( مخصوصا در فنون ) همچنانکه در پیری بوجود آمده میتواند در جوانی هم امکان دارد لیکن نبوغ يك چیز استثنائی بوده و حقیقت اینست که فنون با وجود پیشرفت روزافزون خود ، روز بروز ٢٣٥