Page 2199

شماره ( دهم ) سال دوم کمال اخلاقی ( ۲۱ ) در برابر تأمین و انتظام امور معاشرتی و مملکتی خود شان از وجود رئیس ناگزیرند . در مسلمانی آزادی طلاق ؛ ازینجا اخذ اساس میکند . بناء علیه رؤسای عائله بامور افراد عائله حق مداخله فعلی و فکری را حائز اند . در حالیکه بافعال و افکار کم و بیش مخالفت و ممانعت تجویز گردیده است بحس انسانها ادنی درجه هم مداخله جائز نیست شرافت آنقسم حس را که مخصوص و منحصر بنفس باشد يك تعدي خيلي عادي هم اخلال میکند . چون که : حس ؛ يك امر باطنی بوده در چیزیکه تعلق گیرد اثر آن ظاهر نمیشود . ماهیت و حقیقت آن تنها بجناب , عالم الغيوب , و صاحب آن معلوم است . اينك : حريت وجدان ؛ با این اساس مبنی است . ديگر يك دین ؛ مضرت فعلی و خارجی ایقاع نمیکند . و تحسسات و تلقینات آن اگر در نفس سالك آن محصور ماند حرمت کردن بآن از واجبات اخلاقیه است . براي هر کس ، حس وقناعت وجدانیه خود او يك چيز عالي ومقدس بوده و تمام معنویاتش مربوط بآن میباشد . تجاوز کردن بآن اگر ظاهراً مشروع دیده شود هم این تجاوز در نظر او يك چيز خيلي شنيع وخيلي ظالمانه دیده میشود . حريت وجدانیه در بعضی صنوف و طبقات هرمات بدرجه که ایجاب کند حرمت نشان داده نمیشود در هر طرف دنیا از سبب اختلاف دین ؛ دو گونگی و چگونگی و حتی خصومت و تضاد در بین انسانها مشاهده میشود . این حال ؛ از طرف انتریکه باز اینکه بآمال و احترامات مخصوصه گرفتار اند برای استحصال مطلوب خويش يك واسطه قرار میگیرد حتي يك علتی است که بعضاً راحت و حضور تمام انسانیت را اخلال می کند . چاره که در مقابل این موانع سنجیده شود عبارت از تنمیۀ حسیات انسانیه است در ابنای بشر ؛ اسلامیت غیر از مشرکیت رعایت تمام ادیان را امر می کند . ذات مقدس رسالت پناهی علیهم الصلوة و السلام در باره غیر مسلمین که توسع آن با مدنیت لازم آید بدرجۀ که حوصله ما قبول نمیتواند اظهار التفات فرموده اند . تنمية يك ٩٦٥