Page 1670

شماره ( ششم ) سال دوم مجلۀ کابل ( ۲۰ ) آن عصر است از بهترین قصاید فارسی و امهات سخنوری شناخته شده است دیوان مدون عنصری بقول دولت شاه سمرقندی « ۳۰۰۰۰ » بیت بوده است علاوه برین ٤ مثنوی دیگری كه موسوم به وامق و عذرا و سرخ بت و خنك بت كه بقول ( محمود قزوینی صاحب آثار البلاد همین دو بت مشهور بامیان است ) و شاد بهر یاعين الحيات و نهر الحيات است باو نسبت داده اند اسدي طوسی در فرهنگ معروف خود دو بیت از دو مثنوی او را كه بطور شاهد نقل كرده است ازان معلوم میشود كه مثنوی شاد بهر او به بحر شهنامۀ فردوسی و مثنوی وامق و عذرا عیناً به بحر هفت پیكر نظامی بوده است وفات عنصري در سنه ٤٣١ در زمان سلطان مسعود در غزنی واقع شده و در همانجا مدفون گردیده است . نمونۀ سخن : عجب مدار كه نا مرد مردی آموزد از ان خجسته رسوم و از ان خجسته سیر به چند گاه دهد بوی عنبر آن جامه که چند روز بماند نهاده با عنبر ز عمر نشمرد آن روز کا ندرو نکند بزرگ فتحی یا نشکند یکی لشکر دلی که رامش جوید نیا بد آن دانش سری که بالش جوید نیابد او افسر ززود خفتن و از دیر خاستن هر گز نه ملك یابد مرد و نه برملوك ظفر باد نوروزی همین در بوستان بتگر شود تا ز صنعش هر درختی لعبت دیگر شود روی بند هر زمینی حله چینی شود گوشوار هر درختی رشته گوهر شود چون حجابی لعبتان خورشید را بینی ز ناز گه برون آید زمیغ و گه بمیغ اندر شود افسر سیمین فرو گیرد ز سر کوه بلند باز مینا چشم و زیبا روی مشکین برشود منقش عالمي فر دوس كردار نه فرخار و همه پر نقش فرخار هواش از طلعت ماهان پر از نور زمینش از بوسۀ شاهان پر آثار ز زرو سیم بر کردار پروین نگر شمشیر ها چون چرخ دوار گروهي را كمر شمشیر زرین در و یاقوت رماني پديدار بخون دیدۀ عشاق ماند چکیده بر رخ زرین زنیار صف پیلانش اندر ساز زوین چو بر کوهی شگفته زعفران زار ٥٤٩