Page 1495

شماره ( چهارم ) سال دوم افغان در هندوستان ( ۸۳ ) شفاخانه ( ۵ عدد ) حمام ( ۱۰ عدد ) مقبره ( ۱۰۰ عدد ) چاه ( ۱۵۰ عدد ) پل ( ۱۰۰ عدد ) حتی بعض مؤرخین هندی تعمیر نخستین سرك معروف شیر شاه سوری را که از دهلی تا آگره کشیده نیز منسوب بفیروز شاه میدا نند و مینویسند شیر شاه بعد از خرابی آن را تعمیر و ترمیم نموده است . فیروز شاه بعلاوة این بسط مدنیت و تعمیر شفا خانها و مدارس در ترویج علوم و فنون بسی انهماك داشت چنا نیکه بعد از فتح نکرکوت وتخريب بتخانها کتا بخانهٔ مشهورۀ جا لا مکهی را که دارای یکهزار و سه صد کتاب برهمنی بود در معرض استفاده گذاشته و قسم مفید آن را بفضلای همرکاب خویش امر ترجمه داد و از ان جمله است کتاب دلایل فیروز شاهی که در حکمت طبیعی توسط شاعر معروف اعز الدین خالد خانی بنظم تر جمه و تدوین گردید . ضیاء الدین برنی تاریخ فیروز شاهی را بنام نامی این پادشاه نوشت ، فیروز شاه شخصاً دارای فضیلت علمی بود و کتاب فتوحات فیروز شاهی از مصنفات اوست و این همان کتابی است که مبنی بر هشت فصل و حاوی شرح وقایع فیروز شاه بوده و بآصرا و در گنبد مثمن مسجد جامع وا قع در شهر جدید فیروز آباد ( در جوار دهلی قدیم ) مر قوم گردید ، این چند سطر ذیل از فصل دویم همان کتاب است که مؤرخین بضبط آن پرداخته اند : « بازمنهٔ سابقه خون ریزی مسلمانان باندك جریمه شدی و اقسام تعذیب مثل بریدن دست و پای و گوش و بینی و کور کردن چشم و کوفت استخوانهای اعضا به میخ کوب و سوختن اندام بآتش وزدن میخ آهنین بردست و پای و پوست کشیدن ونی بریدن و دو پاره کردن آدمی و دیگر انواع سیاست شیوع تمام داشت حق سبحانه تعالی مرا توفیقی داد که جمیع آنها را منسوخ ساختم و دیگر بعضی وجوهات نامعقول وبيحساب كه بظلم داخل مال واجبی کرده هر سال بزجر میگرفتند مثل چرائی و گلفروشی و و . . . . . همه را برطرف کردم که گفته اند : — دل دوستان جمع بهتر که گنج خزینه تهی به که مردم برنج ومقرر داشتم که هر مالی که خلاف سنت پیغمبر است علیه السلام نگیرند ، و پیش ازین رسم بود که مال غنیمت را پنجم حصه بسپاهی داده وچهار حصه بدیوان میگرفتند ومن ٤٠٨