Page 1408

شماره (چهارم) سال دوم بیدل در نظر غرب (۱۳) ذیل است: (۱) عرفان (۲) محیط اعظم (۳) طور معرفت (۴) طلسم حیرت (۵) سرمه اعتبار (۶) چهار عنصر ولی جای حیرت است که هزارها نفر از اشعار سایر شعرای فارسی زبان حظ میبرند اما یکنفر پیدا نمیشود که اشعار این شاعر شهیر را بدقت ملاحظه نموده و از معنی و مفهوم آن تا اندازه متأثر گردد و یاصبر و حوصله خواندن علاوه از چند شعر او را داشته باشد. این ترجمه که بشما تقدیم میشود نتیجه يك شناخت تصادفی و یا نقل سرسری نبوده بلکه درین باره مطالعات عمیقی بعمل رسیده است: اشعار بیدل خیلی طبیعی است و از بعضی تراجم ذیل ظاهر میشود که اشعار او دارای يك روح حقیقی بوده وعالم را مظاهر وحدت میداند و دنیا را از عقب شیشه حسیات خود تماشا میکند. و چیزیکه بیشتر قابل تقدیر است منطق سحر انگیز اوست مرزا میخواهد بدنیا بگوید و ثابت کند: که اگر خدا تماماً از مظاهر ما جدا و چیزی جداگانه باشد پس امید تقرب ومحبوبت بحضرت او ممکن نیست. عقاید تاريك وخرافی را تماماً پشت پازده در افکار و عقاید روشن خود سیستم مخصوصی را نشان میدهد که در عصر موجوده آنرا از بعض نقاط جدیدترین نظریه و جوان ترین منطق میتوان گفت. بعضی اشعار او که مظهر اضطراب و پریشان خاطری این نابغه است درینجا نشان میدهیم: «این جا چگونه يك جای فراموشی است که هیچکس از دیگرجا یادی نمیکند، میناء سالم و ازشکستن محفوظ است، در ساعات سرور شمع محفل وظیفه خودرا که سراپا سوختن است، بطور دلخواه ایفا میکند، مگر نه دل چشم را می شناسد و نه چشم خیالات دل را میداند. شیشه علامت دل است و شمع علامه چشم. دنیا از ما پر است مگر با وجود آن ما هیچ هستیم، دنیا ما نند آئینه است که در شارع عام آویخته و صورت های ما دران حیران و سرگردان است، این دنیا بخواب خود می ده و ابداً چشم وا نمیکند، متأسفانه نمیداند که از غم های دیرین و نا امیدی های خود بکجا شکایت برم زیرا قفس من شکسته و اشیان فراموش شده». اشعار ذیل بیدل مظهر و نماینده فکر ( Wordsworth ) است که نسبت ۳۳۹