Page 1189

شماره ( دوم ) سال دوم مجله کابل ( ٦٦ ) اکثر مؤرخین ووقایع نگاران مشرق اقتدار تحیر وقوت کلام خود را در گیر و دارهای میادین حرب و تاخت و تاز اقالیم صرف نموده ازین جهت کتب آنهايك قصاب خانة متحرك و مصوری بنظر می آیند ولی مورخ همان نامه بر خلاف این رویه کتاب خود را از مضامین مطلوب و فصول مرغوب و وقایع دلفریب مملو نموده و هر واقعه را مانند يك مصور زبر دستی تصویر مینماید شاید درین سبك خلقت او که مراد از نسائیت او باشد دخیل بوده از نگارش خون ریزانه و مطالب شور انگیز او را جداً باز داشته و برعکس آن از مطالب آرام و عبارات ملایم کار گرفته است مثلا رسیدن حرم بابر شاه را از کابل به هند بدین الفاظ تصویر میکند حضرت پادشاه خیال داشتند که تا کول جلالی پیشو از روند نماز شام یکی آمده گفت که حضرت را در دو گروهی گذاشته ام حضرت پاد شاه با بام تا اسپ آوردن تحمل نکردند و پیاده روان شدند و در پیش نخبه باهم در خور دند اکام میخواستند که پیاده شوند باد شاه بابا نماندند و خود در جلو اکام تا خانه خود پیاده آمدند . علی ای حال کتاب مذکور در انقلاب دهلی سنه ١٨٥٧ ع بدست شور شیان افتاده بکلی مفقودالاثر گردید ولی خوشبختانه يك نسخة نا مکمل آن بتوسط کرنيل جارج وليم هملتن در سنه ١٨٦٧ شامل کتابخانه بر تیش موزیم لندن گردید و از همه اول داکتر چارلس ریو این کتاب جهان قیمت را در جزو فهرست کتب پیش بهای برتیش موزیم لندن معرفی نمود و پس ازان در سنه ١٩٠٢ ع مسزانیت ایس بیورج معة فهرست اعلام و ترجمه لغات ترکی بايك مقدمة مبسوط وشرح حال مصنفه و حواشی کامل بزبان انگلیسی از طرف ایشياتك سوسایتی لندن شایع نمود بعد ازان تاریخ این اثر نفیس و قشنگ که زادة افکار یکی از شهزاده بیگم های اسلام است در حوزة اطلاع مستشرقین آمده و امروز هر یکی از وجود چنین اثر نفیس و با قیمتی اطلاع دارند . ولي متاسفانه که از غلط کاری مطبع و بی پروائی صحیح کنندگان پروف در عبارات کتاب و فیاتی دست داده است. که برای همه خواندن کتاب سهولتی نداشته فقط عدة خواص میتوانند که عبارات آن را بطوریکه مراد نویسندة آن بوده است بفهمند . ما مطالعه اینکتاب را بهمو طنانی که ذوق تاریخ دارند توصیه مینمائیم . ١٨٦