Page image — the source of record
Machine transcription
شماره (دوم) سال دوم
تاریخ فنی و علمی
(۲)
بلاغت بیان و حسن تنسیق کلام در نفوس و بطون دیگران انتقال دهد. در حالیکه مؤرخ علمی از میدان حوادث و وقایع دور ایستاده در صدد تفحص و تحلیل و تشریح حوادث است و بعد از اینهمه تفحصات نتیجهٔ بحث خودش را باسلوب ساده و خالی از بلاغت بیان کرده باقی بخود مخاطب و مطالع میگذارد تا ازان چه احساس کرده و چگونه متأثر میگردد .
پس حقایق تاریخیه در تاریخ فنی بطریق عملی در مطالعه کننده انتقال مینماید و در تاریخ علمی بطریق غیر عملی ، چونکه مؤرخ فنی اثرات حوادث و وقایع را ترتیب میکند یعنی نفس خود را حوادث گاه تاریخ قرار میدهد ، اما مؤرخ علمی مطالعه کننده را در برابر سیر حوادث پهلوی خود ایستاده مینماید تا خودش متاثر شود ، مؤرخ فنی اثر تاریخ را که در نفس خودش واقع شده بر مطالع عرضه کرده و نمیگذارد او در مناقشهٔ حوادث و مراقبت سیر و تفاعل آن از خود قدرتی ابراز نماید در حالیکه مؤرخ علمی مطالع را در تفکر و اقناع به نتایج بحث آزاد میگذارد .
والحاصل طریقهٔ فنی در تاریخ مبنی بر مسحور و مجذوب ساختن بوده و در امور ذاتیه مداخلت می ورزد ، وطریقهٔ علمی (قانع ساختن) راز بر نظر گرفته و در ضمن امور موضوعیه دخل میگیرد. علما در عصر حاضر در جمیع مواد تاریخی تنها بنام معلومات کتب و وثایق وقصص متداوله ضرافی و خطابات ، اعترافات ، صحف ، احادیث ، مجلات کفایت نکرده بلکه جستجو از حفریات مبانی و آثار و اوانی را بر معلومات اول الذکر اضافه مینمایند حتی تاریخ اهتمام بیشتر بمجسمه های تحجر یافته ، طبقات ارضیه ، مجرای غدیرها ، طبایع وتغیرات اقلیمیه میدهد. و اینچیزهای که گفتیم از حیث طریقهٔ تدوین و ترتیب مخصوص تاریخ عام است. اما کیفیت تحریر (سوانح عمری) دوچار تطورات رنگارنگی گردیده بالاخره در عصر حاضر لباس تاریخ علمی را از بر کشیده و جامهٔ تاریخ فنی پوشیده است.
طریق فنی در تحریر سوانح عمری عبارت از تفحص و بحث از خبرهای شخصی است که میخواهند سوانح عمری او را بنویسند . پس برای مؤرخ واجب است دارای فطانتی باشد که صواب را از خطا شناخته و از افکار و آرای عامه استنتاج کرده بتواند ، هکذا مؤرخ ناگزیر است شخصی را که میخواهد از سوانح او بحث کند در عصری که او پرورش یافته و در حقایق
١٢٤
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.