Page 68

(٦١) (۱) عساکر او نیز ناامید شده و از میدان محاربه رو بفرار گذاشتند و خارج شدند (۲) شاه شجاع نیز از راه کوه های خیبر بطرف حصارك گریخت (۳) و تمام دارائی عسکری و جواهر قیمتی شاهی (بجز کوه نور) ومبلغ دو میلیون پوند را بجا گذاشت بعد از ان محمود بعداز گرفتن تمام اموال وجواهر انشوق الذکر دارای ثروت و تنول زیادی شده بود بطرف جلال آباد پیش رفت و از انجا شهزاده کامران را قشونی بطرف پشاور فرستاد که مبادا شاه شجاع بر شهر مذکور حمله نماید ولی کامران به پشاور رسید خبر گردید که شجاع به کوه ها متك گریخته است (٤) محمود ازینجا بطرف کابل رفته و بار دیگر از طرف مردمان آن شهر که دارای نظریه ثابت و پایداری هستند شاهی او اعلان گردید و در شهر مذکور بر فیلی که شاه شجاع برای سواری خویش بعد از فتح نگاهداشته و تزییه کرده بودسوار گردید (ه) باین صورت محمودشاه دوباره در اثر وفاداری و دلیری و زیرش فتح خان و مهارت و کاردانی دوست محمد خان بیکر فتن تاج وتخت کابل کامیاب گردید ولی نبایست فراموش کرد که افغان ها بالعموم و مخصوصاً بار کزائی ها از سبب فتح خان به محمود شاه بد بین نبوده و با و محبت داشتند بعد از انکه پاینده خان از این قت اگر شاه شجاع میگذاشت که فتح خان از ویریده و بدخشان و رقبای متعدد اوشح شود میتوانست که تخت و تاج کابل را نگاه دارد شاه شجاع خیال میکرد که میتواند بدون خدمت اوضاع فتح خان را بازی بدهد و در نتیجه عوض اینکه با و نفعی بدهد خوانین بار کزائی را از خود ناراضی ساخت که بالاخره این پالیسی برای او خیلی گران تمام شد. (۱) بطور یقین معلوم نیست که مسئول قتل وزیر شاه شجاع دوست محمد خان بود اگر چه قرار بعضی نظریات اور را کشته بود ولی برعلاوه دیگر عقیده دارند که وزیر مذکور بگلوله یکنفر از طره داران خود مرد (بوهن لال لایف آف امیر دوست محمد خان – جلد دوم صفحه ٦٩ ) مغلوبیت و غالبیت این جنگ خیلی از دلیل و استدلال دور است در حالیکه شاه شجاع شش برابر دشمن قوا داشت مغلوب شده شاه شجاع در مکتوبی که خودش نوشته میگوید که عساکرش بوفاداری و ثبات جنگیدند ولی با هم مغلوب شده تنها دلیلی که میتوان برای این مغلوبیت تراشید همین است که تنظیمات حربی و اختلاط های لازمه که رفته شده بود چنانچه اکرم خان دو مائیکه مشغول تعقیب ودستگیر نمودن مدد خان بود چسان می توانست عسکرش را درستی اداره وتنظيم كند هوك، دى آرمی آف دى اندس صفحة ٢٩٤ (۲) کو ولی مجری تودی پارت آف اندیا جلد دوم صفحه ٣٩١ شیرازی میگوید که اول سفید کوه و بعد ازان به پشاور رفت (تاریخ احمدشاه درانی صفحه ١٤٣ ) (۳) شیرازی صفحه ۱۳۷ (٤) فریبر هشتری آف دی افغانز صفحه ١٤٢ (٥) این واقعه درون ۱۸۰۹ واقع شد بس میکنون غلط کرده است که میگوید شاه شجاع تاسال ۱۸۱۰ سلطنت کرده افغانستان صفحه ۸۸