Page 177

(١٦٢) عدد توپ از دست رفته یازده عدد آن دو باره بدست افغانها افتاده و دیری نگذشته بود که سه عدد دیگر آن نیز که اصلاً مال سکهابود به تصرف افاغنه در آمد. هر چند محمد اکبرخان دعوی داشت که فتح کاملی نصیب آنها شده است و پیشنهاد کرد که پیشرفته و پشاور را بگیرد(۱) ولی سکه این فتح را نشناخته و افاغنه نمی توانستند جمرود را که هنوز هم از طرف يك قوه زیاد سکها مدافعه میشد متصرف گردند بعد از آنکه وزد خوردی بوقوع پیوست دیگر محمد اکبر خان و نواب جبار خان نمیتو انستند فیصله کنند که آیا پیش بروند یا نی ؟ تا آنکه قوای تازه برای سکها رسیده و ایشان را مجبور ساخت که بشدت عقب نشسته بلکه و از آنجا بدامنه سفید کوه بروند. قبلاً دیدیم که حاجی خان و بعضی سرداران افغانی به هشتنگر فرستاده شده بودند تا از سردارلینا، سنگه جلو گیری نمایند سردار سکه خود را متصل قلعه هشت نگر گرفته بود افغانها بعد از آنکه مسافه زیادی در کوه و تپه ها از یا گند را تپیدند بالاخره تحت قیادت حاجی و دیگر افسران عسکری در میدان های هموار کسب ظهور نموده و بر قلعه حمله نمودند نفوذ و اقتدار سلطان محمد خان و برادرش پیر محمد خان که در دربار لاهور بودند مخفیانه کار میکرد و در اثر آن خوانین باجور، کنر، و یوسف زائی خویش را از حاجی خان جدا نموده و از و گسستند چنانچه اخیر الذکر مجبور گردید که به خوانین و ملکان مهمند پس به شوند. قوای سکه در پشاور درین موقع به چهل هزار نفر بالغ شده بود (۲) . اکنون لازم است نظر بجانب حصه مغربی افغانستان بیندازیم زیرا وقایع مهمی درین منطقه بوقوع می پیوست که در مقدرات تمام ملت افغان موثر بود. (۳) شهزاده کامران بتدریج فکر اطاعت شاه ایران را بخود راه داد و پیشرفت و کامیابی عباس مرزا پسر فتح علی شاه شهزاده سدوزائی را تادرجه از خود برده بود که بالا آخره حاضر گردید بمطالبات شهزاده فارسی موافقت نموده و قلعه غوریان را بر سرحدخراسان باو واگذارد. قضایا و گزارشاتی که چندی بعد بمرگ عباس مرزا وبعد تر ازان بمرگ (۱) مرزا سمیع خان که در آغاز این عملیات در یکی از اطاقها مخفی شده و برای فتح دعامیکرد بیرون آمده گفت که اینت به همین قدره - انع باشد که اردوی او از طرف سکها از بین نرفته است میسون ( جور نیز ان بلو چستان، افغانستان، اینه دی پنجاب جلد سوم صفحه ٣٨٦ ۲. به کتاب میسون ، (جورنیزان بلوچستان افغانستان ایند دی پنجاب جلد سوم صفحات ٣٨٩ مراجعه شود ٣ - شرح و بسط تمام گزارشات مذاکرات متعدده توطئه ها تبادلات وغیره ضدهای که کمی پیشتر از تهاجم برطانوی در افغانستان بوقوع پیوسته بودند در ینجا لازم دیده نشد بلکه مختصراً برای آنکه به صفحات آینده افکار معلومات داشته باشیم و بتوانیم وقایع گذشته خصوصاً ناکامی دوست محمدخان را در سر کوبی سکها و استرداد پشاور را با وقایع حملات انگلیس که خیلی به ضدونقصان برطانیه و بافتخار بار گزائی تمام شدربط بدهیم ...