Page 174

(١٦٧) از کابل رفت امیر دوست محمدخان درینکه بعضی از پیروانش را توانست منصرف بسازد و با خود نگهدارد مثلاً پسر بزرگش را که از شکار واپس بمراجعت واداشت. اقدامات زیادی راجع بجلو گیری واقناع پیر محمد خان در جلال آباد کنند، خبر کردند ولی یکی هم نتیجه نداد. حتی محمد اکبر خان به تعجیل زیادی از تگاب به جلال آباد رفت تا او را توقیف نماید ولی ناکام گردید زیرا پیر محمد خان درین موقع بر لاهور واصل شده بود که از آنجا خان علاقه مذکور او را به پشاور رهنمایی و هدایت نمود. چون امید دوست محمد خان از انگلیسها بکلی قطع گردیده بود به استمداد از مملکت فارس تمایلی پیدا کرد ولی بازهم چون میدانست که معاونت و همدستی ایرانیها در مقابل روابط با انگلیسها آنقدر فایده مند نیست باز هم برای چاره دیگری سعی نمود تا آنها را طرفدار خود بسازد. سرداران قندهاری نیز که از امیران خوف داشتند به زمامداران انگلیسی متوجه شدند ولی وقتی دانستند که کامران دشمنی در ایران دارد تا او را مشغول بسازد دیگر به قوت قوای برطانی کمتر توجه واحتیاج نشان میدادند. بهر کیف رنجیت سنگه خواهان هیچگونه مراوده بین انگلستان و افغانها نبوده و ازینرو کوشش میکرد که دل دوست محمد خان را بدست آرد چنانچه امیدهای زیادی راجع بگذاشتن پشاور باو داده و درعوض صرف چند راس اسپ ازو مطالبه می نمود. دوست محمد خان هر چند خیلی اشتیاق داشت پشاور را بیگیرد ولی این نظریه رنجیت سنگه را بنظر خفت دیده و این چنین وضعی را در مقابل حکمران سکه خیلی عار پنداشته علاوتاً خوف داشت که مبادا رنجیت سنگه، نذرانه اسپ ها را که او درعوض پشاور باو میداد از درک پشاور ندانسته و به نذرانه محکومیت کابل تلقی نماید، لذا از غرور فیصله نمود که مسئله را بایست بجنگ دیگری فیصله نمایند (٢) در آغاز سال ١٨٣٧ سکه به سرکردگی افسر با تجربه و کاردان خویش رنجیت سنگه قلعه جمرود را که در مدخل خیبر واقع بود متصرف گردیدند . این اقدام دوست محمد خان را خیلی کمدل ساخت و درین حرکت سکها اقدامات دیگر و بیشتری را مضر میدید البته واضح است که راه بین جلال آباد و خیبر در مقابل آنها کشاده و هموار بود و بعد از تصرف آن منطقه و تخویف و اطاعت وتسلیم قبایل خیبری هیچ چیزی در راه نبود که از آمدن سکها جلوگیری نماید از اینرو دوست محمد خان مناسب دانست که هر طوری شود زوری نشان داده وزور آزمائی نماید هر چند محاربه کاملی نتواند هم بایست خموش ننشیند چنانچه خودش در کابل مانده و وزیر معتمد خویش مرزا سمیع خان را با قوایی فرستاده و باو اختیار داد که هر چه مصلحت وقت و مناسب جریانات باشد همچنان اجراآت و اقدامات نموده و راجع بهدایات قشون و غیره امور آن نگرانی نماید برای مرزا سمیع خان يك مقدار پول هم داده شد تا بوسیله آن ملکان قبایل خیبر را طرفدار ومعين ١- کننگهم (دی هستری آف دی افغانز صفحه ٣١٦) ٢- به کتاب شهامت علی «دی سکهز ایند افغانز صفحه ٥٤ و کتاب باز (جورنال آف دی مارچ صفحات ١٢٣ - ٣٤ مرا جعه شود.