Page 123

(119) بعدها یکقوهٔ بزرگ از سکها برای حفاظت آن مقرر گردید و تمام اقتدار مسلمین ازدست شان رفت . اتك قبل برین درحیطهٔ تصرف رنجیت سنگ (۱) در آمده بود بناءً علیه فتح ملتان حکمران سکها را در پنجاب مستقل وصاحب اقتدار مطلق گردانید . افغانها بعد ازین حتی درعوالم خواب نیز بفکر وخیال دوباره بدست آوردن این منطقه ازدست رفته نیفتادند خصوصاً بعد از الغا سلطنت درانی که بعد ازنقصانهای شدید حکوماتی که تشکیل یافته بودند نه تنها بطور کافی مقتدر نبودند بلکه وضعيت ايالات جدید آنها نیزچندان وضع گوارائی نداشت . این وضعیت غیر منظم ومشتت افغانها ان رنجيت سنگ را جرئت بخشید که بطرف پشاور متوجه شود چنانچه در آخر سال ۱۸۱۸ از دریای اتك عبور نموده وبتاریخ بیست ماه نومبر در شهر داخل گردید (۲) بهر کيف قبلاً او میدانست که درین موقع قوهٔ منظمی که بتواند در مقابل پیشرفت او ایستادگی ومدافعه نماید وجود ندارد . حکمران شهر یعنی یار محمد خان بارکزائی بورودسکها شهر را تخليه نموده و بکوه های یوسف زائی پناه برد. مهاراجا اگر چه شهر را از تباهی محافظت نموده ولی بالا حصار را طعمهٔ حریق ساخت و برای سه روز باقشون خود در شهر توقف نموده و بعد از اطاعت و سلام خوانین و بزرگان و دادن خلعت و انعام بآنها بروز چهارم جهانداد خان مددگار خود را گذاشته ومراجعت نمود این شخص همان کسی بود که رنجیت سنگ در اثر خیانت او در مسئله تسخير اتك مرهون او بود و تاکنون عوض آن را نا ونداده بود و اکنون زمام امور پشاور را به او تفویض نمود (۳) لیکن استحکاماتی درخیر آباد که برساحل راست دریای اندس وقوع داشت قایم نمود تا معبر دریای مذکور را بدست خود داشته باشد. (٤) چون جهانداد نه پول ونه عسکری داشت بمجردیکه رنجیت سنگ از دریای اندس عبور کرد یار محمد خان که میدانست او نمیتواند شهر را اداره نماید از کوه های یوسف زائی مراجعت نموده وحکمران سک را از آنجا رانده و اخراج نمود (ه) قبلاً دیدیم که هنگامیکه محمدعظیم خان برای سرکردگی (۱) کننگهم : (دی هِستری آف دي سکهز صفحه ۱۶۰) و اوسبورن : (دی کورت ایند کیمپ آف رنجیت سنگ صفحه سی وششم) . (۲) پرنسپ : اوریجن آف دی سکه پاوران دی پنجاب صفحه ۱۱۹ (۳) " " " " " (٤) کننگهم : دی هستری آف دی سکهز : صفحه ۱۶۰ . (ه) کتاب فوق و پرنسپ کتاب قبل الذکر صفحه ۱۱۹ جهانداد بطرف جنوب نزد شاه شجاع گریخت که او باز برای آنکه بخت خویش را بیازماید از لودیانه حرکت کرده بود شاه از چیزیکه قبلاً بااو کرده بود چشم پوشیده او را عفو نمود که او نیز باو یکجا شد ما قبلاً ناکامی این اقدام شاه شجاع را دیده ایم بهر کیف چون جهانداد خان دانست که پیشرفت شاه شجاع موردی ندارد ونمیتواند کامیاب شود بطور صلح آمیزی خود را بدر بار هرات مربوط ساخته و بآنجا رفت (پرنسپ. کتاب قبل الذکر صفحه ۱۲۰ وهوگل Hugel تریولزان کشمیر ایند دی پنجاب صفحه ۲۷۹ .