Page 51

۳۲ طوریکه بدن از تغلب عناصر داخلی رو به هلاک می گذارد از تغلب حوادث کونی خارجی نیز به معرض فناء می رسد مثلیکه بدن را کرمی و سردی دفعتاً از کار می اندازد همچنان مفسدین اتحاد و اتفاق سلامتی مزاج اخلاقی جامعه را بر هم می زنند و جلو گیری او شان از وظائف اطباء روحانی است شیخ محمد عبده می نگارد که حضرت استاد محترم بعد از توقف بیشتر از یکسال بسوی تدریس مائل شده شرح اشارات ابن سینا را درس می داد این کتابی است که مدت هزار سال در شرق تحت تدریس قرار یافته است لیکن از ان فائده عملی نه گرفتند عین دروس او به غرب انتشار یافت و آنها به اصول این کتاب فروع را مرتب نمودند سید در اصول و فروع آن تطبیق می نمود و يك مقاله صناعیه جامعی بر اساس نظریات بلند خود بیان نمود که در روز نامه های جهت تعمیم افاده نشر گردیده است مقاله صناعیه ثابت است که انسان از جمله حیوانات زمینی است طوریکه چینی ها و ایرانی های قدیم که انسان را فرزندان آسمان میدانند نمیباشد همین انسان ادوار حیاتی خود را به ترقی پیموده از مشاهده اکتشافات افریقا و اهالی جنگل نشین آن ثابت میشود که انسان نمی توانست در اول و هله لباس خود را تهیه و دفع تجاوزات درنده ها را نماید چون حضرت خداوند جل شانه انسان را عاجز و محتاج خلق نموده است و تمام لوازم حیات او را از خارج بدن او تهیه مینماید و ما يحتاج او بدون حاصل نمیشود مگر به زحمت زیاد لهذا قوة عاقله را برای او مرحمت فرموده است و این قوة عاقله را به تعلیم مدرب موجوداتسانی مقرر نموده است چون عقل از زندگانی نبات و حیوان استفاده کرده لهذا نبات وحیوان برانسان سابقه استادی دارند زیرا انسان در طرز زندگانی پیرو آثار ایشان است وجواهر حکم فعلی وانفعالی ایشان را برای