Page 993

( ٤١٢ ) وفات کرد و اردشیر در ٢٢٤ بنای سلطنت ساسانی را در فارس گذاشت ازین دو تاریخ یوزه معلوم میشود که انحطاط کوشانی های بزرگ و ظهور سلطنت ساسانی نزدیک و معاصر هم بوده و طبیعی به اقتدار آمدن ساسانی ها در انحطاط دولت کوشانی بی تاثیر نبوده و از همین جهت بعضی از کوشانی های کوچک و بعضی قسمت های خاك آريانا در حواشی سرحدات غربی و حتی بعضی حصص داخل مملکت تا نزدیکی های کابل زیر نفوذ و گاهی تحت تیول آنها آمده است. اقوام مغلی آسیای مرکزی: تاریخ افغانستان از رهگذر مهاجرت يك سلسله اقوامی که از دوره های قبل التاریخ تا زمان تهاجمات چنگیز به کشور ما آمده اند با آسیای مرکزی يك نوع علاقه دارد که حد بحد توجه ما را بخود جلب میکند و نویسنده تاریخ افغانستان ناگزیر است که وقت بوقت برای ایضاح مطلب بدان سو متوجه شود. مقابله های آریانا با توران یا مجادله آریائی و تورانی از کشمکش های کهن تاریخ کشور ما است که شرح آن در فصل های سابق مخصوصاً فصل مدنیت اوستائی آمده است لذا همان طوریکه شاهان مستقل یونانو باختری در اثر ورود اسکائی ها و شعبات تخاری و اخیر الذکر بواسطه ظهور شاخه دیگر سیتی (یوچی ها) بیجا گردید، کوشانی های بزرگ را هم در زمانی که مرکز ثقل خود را بطرف خاك های هند کشیدند اقوام بادیه نشین خصوصاً ژوان ژوان ها تهدید می نمود و در میان علل سقوط عظمت آنها قراریکه پیشتر اشاره شد یکی هم همین تهدید ژوان ژوان ها بود که در قرن ۳ مسیحی از ماورای آموحس میشد و در حوالی ۳۵۰ مسیحی کوشانی های بزرگ را از باختر بیجا کرد. چگونگی سقوط کوشانی های بزرگ: با عللی که ذکر کردیم دولت کوشانی های بزرگ در اوائل قرن ۳ مسیحی رو به سقوط گذاشته و «واسودوا» کسی است که معمولاً او را آخرین شاه این سلسله تصور میکنند. چیزیکه در اینجا مهم و شرح میخواهد