Page 990

( ٤٠٩ ) مسلسل پشت هم سلطنت کرده اقتدار خود ، ابروی مملکت ، عظمت امپراطوری وسلطه اعتبار کشور را درین گوشۀ آسیا درمیان امپراطوری های بزرگ چین وروم حفظ کردند طوری که این امپراطوری های مقتدر ( چین و روم ) به بر قراری و استحکام روا بط خود با ایشان کوشش و اصرار زیاد داشتند زیرا با نیروی امپراطوری کوشانی و موقعیت آن سیادت سیاسی و تجارتی ومراقبت راهها ودر نتیجه عبور اموال و مال التجاره ترا نزیتى همه در دست عمال امپراطوری کوشان بود . عروج این امپراطوری در ( آریانا ) یکی از مهمترین دوره های جلال وعظمت افغانستان قدیم را نشان میدهد زیرا مملکت در اثر امنیت و آرامش بادوام دو قرنه در همه شعبات حیاتی ، صنعت تجارت ، زراعت ، ادبیات وبسط علوم ونشر معارف ترقیات شایانی نموده بود و آنقدر مبادی و عوامل نيك بهم یکجا شده بود که از آن يك ، مدنیت کوشانی ، بمیان آمد واز ثمره آن ممالك همجوار مخصوصاً هند وچین تا شرق اقصی مستفید شد . شروع انحطاط کوشانی های بزرگ : در اوائل قرن سوم مسیحی دورۀ دوصد ساله عظمت کوشانی های بزرگ به تدریج رو به انحطاط گذاشته و معمولاً سیر همین انحطاط را ملاحظه كرده ودوره کوشانی های بزرگ را با سلطنت « واسودوا » خاتمه میدهند . پوره معلوم نیست که علت سقوط کوشانی های بزرگ چه بوده معذالك سه چیز در آن بی مدخلیت نیست یکی : توجه و پیشرفت در خاك هند ـ دوم : ظهور سلطنت مقتدر ساسانی در غرب سوم : خطرات فشار ومهاجرت اقوام بادیۀ نشین آسیای مرکزی مثل ژوان ژوان و یفتلی ها . چون تفصیل مسایل موضوع را روشن میکند به تشریح آنها می پردازیم . فتوحات درخاك هند: یکی از اختصاصات سلطنت های مقتدری که در کهستانات مرتفع آریانا تشکیل شده چه پیش از اسلام و چه بعد از آن این بوده که بعد از