Page image — the source of record
Machine transcription
(٧٦)
ازجنوب «امباله Ambala» گذشته و پیش ازرسیدن به سندھو در راه در ریگ ھا
جذب میشود حال آنکه «سراسواتی» متذکرۀ ریگ وید رود بزرگی بوده که حتی
بصفت بزرگترین رودخانه ھا یاد شده و «سراسواتی» برھمنی که حوزۀ آن تنگ
و سرچشمۀ آن با برف تصادم ندارد و در راه خشک میشود قطعاً بحساب رود
بزرگ نمیرود.
جمعی از مدققین که «روت Roth» و «زیمر Zimmer» و «برت Barth» در آن
جمله میباشند به این فکراند که «سراسواتی» ریگ وید عبارت از اندوس (سند)
میباشد زیرا معنی آن (رودخانۀ پرآب) است. چون رود اندوس خودش بنام
«سندھو» بکثرت ذکر شده گفته میتوانیم که «سراسواتی» ریگ وید غیر آن باشد.
به این مناسبت عده ئی از مدققین مخصوصاً «ھلبرانت» به این عقیده است که مقصود
از «سراسواتی» ریگ وید رود خانۀ ارا کوزی «ارغنداب» است که در اوستا
بر طبق قانون صوتی زند (س) آن به (ھ) تبدیل شده و «ھراویتی» تلفظ میشود.
نظریه ھلبرانت درخور دقت و مورد توجه جمعی از علما واقع شده و نظریۀ معقول
است زیرا «سروستی» پنجاب رود کوچک و کم آبی است که حتی به جریان اندوس ھم
رسیده نمیتواند به این صورت چطور رودخانۀ بزرگ یا بزرگترین رود متذکرۀ
ریگ وید را تشکیل خواهد داد؟ «سندھو» چون از خود نام دارد و به این نام همیشه
ذکر شده چطور آنرا «سراسواتی» بخوانیم؟ چیز دلچسپ دیگری که اینجا باید
ذکر شود و ذکر آن ھم به تائید مطلب ما تمام میشود این است که رود «سراسواتی»
قراریکه گفتیم در ادبیات ویدی رود خانۀ پر آب و آب دار معنی دارد. درین
مفهوم «ھراویتی» نام اوستائی این رودخانه ھم مضمر است و «ارغنداب» عیناً
همین معنی را افاده میکند زیرا این اسم موجوده مرکب از دو کلمه است
«آب» و «ارغند» که «خشمگین و تیز» معنی دارد (١) و بصورت اصطلاحی
(١) م صفحۀ ٤٥ برهان قاطع
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.