Page 958

(۳۷۹) توپ دره : یکی ازجاهائی که در حوزه کاپیسا از نقطه نظر آبدات بودائی مخصوصاً آبدات عصر کنيشکای کبير قابل ملاحظه است توپ دره است که بقاياي استوپه معروفی که کنشکابه مشکلات زياد آباد نموده بود دراينجا موجود است. مشکلاتی که امپراطور بزرگ کوشان در آبادی این استوپه و معبد مربوطه آن دیده بود در داستان های محلی انعکاس افگنده و خاطرآت آن حتی تا قرن ۷ مسیحی باقی بود که ما آنرا طوریکه هیوان ـ تسنگ در بگرام شنیده بود در پاورقی صفحات ٢٤٦ وبعد همين جلد شرح داديم . بهر حال بقایای این استوپه بزرگ کنشکا هنوز موجود وقسمت استوانه ئی بدن آن (٧٥) متر احاطه دارد و طوریکه موسیو فوشه مطالعه کرده است دورادور آنرا يك قطار کمانها وپایه ها به سبك « هندو كورنت » و « هندو فارس » احاطه کرده است . این استوپه واستوپه هائی که در حوالی پشاور بوده دو یاد گار بزرگ امپراطور کنشکا است که از جوار دو پایتخت تابستانی وزمستانی خاطرات عمرانی آن دوره درخشان را ثابت میسازد . در توپ دره نزديك به قريه موجوده بقایای دو معبد کامل دیگر بصورت تپه های مربع شکل باقی مانده است . حفريات در کاپيسا : با شرحیکه گذشت از روی چشم دید زاير چینی بخوبی معلوم میشود که حتی تا قرن ۷ مسیحی کاپیسا از نقطه نظر معابد وكثرت علما وروحانيون وصنعتکاران چقدر معمور و آباد بود . چیزهائیکه زایر چینی میگوید با کشفیات وتحقیقاتی که تاحال بعمل آمده همه به حقیقت پیو سته و حتی در نتیجه حفريات پرده هائی از روی سوابق تاریخی این قطعه برداشته شده که هیوان ـ تسنگ در عصر خود ازان بکلی بی خبر بود زيرا شواهد مدنيت های قدیمی تر این منطقه زیبا درین زمان زیر خاك شده وزاير چینی بی خبر از روی آن گذشته ورفته .