Page 943

(٢٦٦) سه دره دیگر که نسبت به اول لذکر عمیق و طولانیتر است بطرف غرب افتاده و کمی دورتر از منتهیالیه دیگر قریه بهم یکجا میشوند ، در سواحل راست اولیه آن به ٣٠٠ متری تپه کلان « تپه کافریها » افتاده. آخرین دره که مهمترین همه است جلگه را دونیم میکند و در شروع آن بطرف چیلیار که تپه «باغ گاهی» افتاده و نیم راهی در مناصفه آن (غار تو) واقع شده است . بطرف شمال غرب جلگه گفته در میان ریگزار سه تپه کوچک دیگر وجود دارد که در آن حد بحد سموچ های وسیع و منظم دیده میشود در ماورای رود خانه «چیلیار» که مجرای ریگی آن کمتر از دو کیلو متر عرض ندارد جلگه مرتفعه شبیه به جلگه اول الذکر افتاده و خط عبور يك شاخه رود خانه که انهم خشك است از اراضی چار دور جزیره جدا کرده و آنجا را «پراتس» Prates گویند روی هم رفته نقاط عمده هده همین ها است که ذکر شد. اینها بقایائی است که برجسته و واضح معلوم میشود و گرنه از هده گرفته تاده کیلو متری غرب آن تا سلطان پور یا تاتنگی درون ته تمام این ساحه وسیع از شواهد آبادان قدیم پر است و خود قریه هده که تقریباً مرکب از ١٥٠ خانه میباشد بالای خرابه های مهم تاریخی افتاده است بهر حال چند نقطه ئی را که از همه مهمتر است ذیلاً خاطر نشان میکنیم : (١) تپه کلان : این محل یکی از مهمترین نقاط هده و بالای یکی از برجستگی های جلگه واقع میباشد و از آنجا اراض ماحول تا جدار کوها معلوم میشود، طول این تپه بیش از ١٠٠ متر است و ازین جهت نسبت به سایر تپه های هده کلانتر معلوم میشود و «کلان» نام دارد و چندین آبده بودائی قدیم و جدید متصل پهلوی هم افتاده است .