Page 91

(۷۰) می بینیم که «گنگا» مثلاً بیش از یک دفعه در تمام سرود نیامده بناءعلیه گفته میتوانیم که سرود ها همین سرود هائی که در دست است و مجموع آن چهار کتاب وید را تشکیل داده و قدیم ترین آن سرود ریگ وید است آریانای شرقی و جنوبی را که از کاپیسا تا «هفت دریا» شود بخوبی میشناسند و با اینکه سرود های قدیم از بین رفته و بیشتر به استناد سرود های تازه تر حرف میزنیم باز هم حوزۀ سراسواتی (ارغنداب) در جنوب غربی و (بلهیکا) (بلخ) در شمال هندوکش یاد شده و «هلبرانت» جرمنی و «شاندرا داس» مدقق هندی این نقاط را شامل قلمرو جغرافیائی ویدی میدانند و پایان نقاط مربوطۀ کشور خود را یکه یکه مطالعه میکنیم. ملتفت باید بود که معلومات جغرافیائی ویدی بیشتر به رود خانه ها تعلق میگیرد و علت آنهم واضح است که حوزۀ شاداب رودخانه ها بیشتر آریائی ها را متوقف ساخته و مراسم قربانی آنها عموماً کنار رود خانه ها بعمل می آمد ازین رراسم رودخانه ها بیشتر در خاطرات آنها باقی مانده و بیشتر پارچه های سرود در تعریف و توصیف آنها وقف شده است. رود کوبها (رود کابل) : «کوبها» که یونانی ها آنرا «کوفن» یاد میکردند عبارت از رود کابل میباشد که با تمام معاونین خود در حوالی اتك به روداندوس میریزد. دره «کوبها» ورود «کوبها» نزد ریشی ها یا شعرای آریائی عصر ویدی خیلی معروف بوده و چون از قدیم ترین زمانه ها تا امروز طبیعی ترین راه بین افغانستان و هند بشمار میرود آریائی ها بعد ازینکه از باختر حرکت کرده و از دره های هندو کش فرود آمدند مدتی در حوزۀ شاداب «کوبها» مستقر شدند و حین مهاجرت بطرف شرق آریانا و پنجاب بیشتر در امتداد همین رود خانه سیر میکردند. رود کوبها در «سرود رود خانه ها» که در توصیف رود خانۀ بزرگ «سندهو» سروده شده و در جزوه پنجم و دهم سرود ذکر شده و اینجا