Page 897

( ۳۲۲ ) زانوهای شلوار در حدود زانو میان دامن پیراهن و مثنا الیه موزه معلوم میشود یکنوع موزه های نازك ماسی لعاهم معمول بود که در کفش دیگر داخل میشد چنانچه هنوز در بعضی نقاط صفحات شمال مروج است پیراهن زنان عیناً مانند پیراهن مردان، کمی دراز تر بریده شده، حاشیه دامن آن يك با دو قطار خامك دوزی و یا مهره دوزی دارد شلوار آنها تا بند پا فرود آمده است دوریخه مدور پیراهن شان خامك دوزی دارد و حميل مثلث نمای مروارید یا مهره به گردن دارند و گل بزرگی در آخر حمیل مشاهده میشود. دو چونی مو تاسر شانه هایشان افتاده (۱) این بود لباس عصر کوشانی های بزرگ یعنی البسه ئی که از حوالی نیمه دوم قرن اول مسیحی تا قرن شش در افغانستان رایج شده و اقلاً ۳ قرن تا زمانی دوام کرده است که البسه تنگ چسپید، در بدن رواج یافته است و مجسمه ها و صحنه ها و مجالس تحفه دهندگان که از نقاط مختلف جنوب هند و کش مثل هده، کابل، کا پيسا يا میان وغيره کشف شده انواع البسه زنانه و مردانه و البسه طبقات عوام ونجبارا نشان میدهد و واضح میگردد که رویه مترقیته درین سه قرن لباس کوشانی های افغانستان ساده و از پارچه های پنبه ئی و پشمی نسبتاً کلفت که بافت و ساخت خودشان بود ساخته میشد و میان لباس طبقه عوام و نجبای قوم فرق فاحشی در برش نبود تنها در تزئینات و زیورات کمی فرق داشت . چون در قرن سوم دولت کوشانی ها روبه انحطاط گذاشته و دولت ساسانی به ذروۀ اقتدار خود رسیده بود و در اثر تجاوزات آنها بطرف غرب زمانی حتی علاقه کابل هم تحت تیول آنها آمده بود به این مناسب البسه ساده عصر کوشانی که تا قرن سوم معمول بود به تمثال لباس های ساسانیان درطی قرن چهارم پر تکلف شده رفت و این قسمت را در فصل کوشانی های خرد یا کیداری مطالعه خواهیم نمود . (۱) تصویر این صحنه در عکس (۲۹) در کتاب اجراآت هیئت حفریات فرانسه در افغانستان تالیف ژ، هاکن طبع تو کیو ملاحظه شود.