Page 841

(٢٦٨) عظمت و جلال امپراطوری کوشانی کنیشکا تقاضا میکرد که معابد باشکوهی مانند معبد پشاور توپ درۀ چهار بکار و هیکل بزرگی مانند مجسمۀ ٣٥متری بامیان بمیان آید موضوع افسانه های بودائی نه تنها در سنگ کنده و حفر شد بلکه در دیوارهای معابد نقش گردید و موسیقی برای تسکین آلام در خدمت به مرام مذهبی بکار افتاد مجموع این همه فعالیت ها زمینه را برای ترقی صنایع نفیسه در عصر زها مدار ی دومين خاندان کوشانی خیلی آماده و مساعد ساخت عصر سلطنت خاندان کنیشکا از نقطۀ نظر ترقی ادبیات با عصر کدفیزس ها فرق داد ، زیرا توجه کنیشکا به امور مذهبی و تشکیل محفل بزرگ مذهبی، واصلاح و تعدیل قوانین بودائی سبب شد که علما و دانشمندان از اقطار امپراطوری او و از خارج قلمرو آن به پایتخت مملکت جمع شوند محفل بزرگ مذهبی که در عصر کنیشکا در پایتخت زمستانی او «پوشاو» یا کشمير دایر شد برای تحرير قوانين طريقۀ مهابانا ( راه بزرگ نجات زبان سانسکریت را ترجیح دادند از چیزهای عجیبی کاهیان خاندان اول و دوم کوشان قابل ملاحظه است این است که رسم الخط خروستی که شاهان یونان و باختری وحتی خاندان اول کوشان کدفیزس ها با رسم الخط یونانی در مسکوکات خود استعمال میکردند در مسکوکات کنيشكا و جانشینان او از بین رفته و تنها رسم الخط یونانی با جزئی تغییراتی استعمال شده است . البته خروشتی در کتیبه ها و لوایح در تمام دورۀ کوشانی های بزرگ رواج داشت زبان سیتي مخصوص خود کوشانی ما که لهجه ئی از خانوادۀ معروف به ایرانی میباشد با رسم الخط یونانی در سکه های دومین خاندان کوشان استعمال میشد این هم موضوعی است که ایشان را از خاندان کد فیزس تمیز میـدهـد