Page 823

(٢٥٢) مضامین مذهبی را درس میداد واصلا گندھاری بود هم درین محفل شامل بود حتی از روی بعضی اسناد معلوم میشود که سمت ریاست مجمع به او داده شده بود بزرگترین ادیب و نویسنده عصر کنیشکا که درین محفل شامل بود «اسوا کوسا» نام داشت و قرار امر امیر اطوار فیصله مجلس بقلم او جمع و تدوین شد. در نتیجه جر و بحثی که درین محفل بزرگ بعمل آمد طریقه تازه بنام «مهایانا» Mahayana یا «راه بزرگ نجات» در مقابل طریقه راه کوچک بمیان آمد وچون محرك آن علمای آریانا مخصوصاً گندها ریها و کاپیسی ها بودند درمقابل طریقه جنوب انرا طریقه شمال هم خواندند، طبعاً علمای طریقه جنوب یا «ار تودو کس های» بودائی برعلیه این اقدامات هنگامه بلند کرده و بر نظریات تازه خط بطلان کشیدند و نام رئیس مجلس «وازو میترا» را از سلك علمای مذهبی محو کردند. ازین روز به بعد دورشته نظریات مختلف مذهبی به دوطریقه مخالف تغییر شکل یافت واهسته اهسته مغایرت آنها به اندازه ئی شد که هر کدام دارای حلقه های مذهبی ومعابد علیحده گردید. مهمترین مدرسه ئی که روح طریقه «مهایانا» را نمایندگی میکند «سرواستی وادن» Sarvastivadin نام داشت دروجه تسمیه این مدرسه «سر وا» (همه)و «استی» (است) معنی دارد که مفهوم مرکب آن (همه است) میشود ومفهوم اصطلاحی آن این است که «همه چیزدران موجوداست» یعنی این مدرسه تعصب و تنگ نظری ها را کناره گذاشته وانچه در قوانین بودائی تحریر بود به وسیع ترین مفهوم آن قبول نموده است. پیروان این مکتب زبان دینی خود سانسکریت را اختیار نمودند وسائر مدارس به لهجه های پست تر که نزديك به فهم عوام بود باقی ماندند. علمای آریانی با تشکیل مكتب (سرواستی وادن) آئین محدود بودائی قدیم عصرموریاها را باداخل نمودن روحیات ونظریات و ارباب انواع دیانات های قدیم کشور خود وسعت دادند. رب انواع افتاب ور روشنی (میترا) داخل