Page 632

(۸۱) فهم، مروت اور اپادشاه معروفی ساخته بود. تا او حیات داشت اسکائیها ازتا کنزیلا و ماتو را به قلمرو او داخل شده نتوانستند. راولنسن درباره او می‌نویسد (۱) «مناندر آخرین پادشاه بزرگ باختر وتنها پادشاه یونانی است که بعد از عبور هندوکش قابلیت اداری بخرج داد. متاندر جانشین لائق اجداد خویش ایوتیدم و ایوکرائید بوده وصیت شهرت او در غرب صفحات کتب یونان و رومن را پر کرده است. »ماخذ شرقی مخصوصاً هندی از او خیلی ها صحبت کرده و در زبان «پالی» به‌اسم «میلیندا» Milinda شهرت یافته و مخصوصاً مذاکرات او با حکیم بودائی نگاسنا Nagasena تحت عنوان «سوالات میلیندا» معروف است. بعضی ها همین مذاکرات و علامه «دهرمه چکره» (dharma-chakra) (یعنی عراده قانون بودائی) راروی مسکوکات اودلیل آورده وبر بودائی شدن او نظر یه میدهند و سند مسلمی در دست نیست که درین باره حکم قطعی کنند. زیرا علامه عراده قانون بودائی را از ان جهت روی مسکوکات خود بضرب رسانیده که اکثر رعیت قلمرو او بودائی بودند معذالك منابع هندی در اواخر عمر او را «ارهات» یعنی یکنفر عالم متبحر بودائی لقب داده بودند. راجع به آخر عمر مناندر، پلوتارك اشاره کرده میگوید «مناندر نامی که با عدالت در میان باختری‌ها سلطنت نموده بود در میدان جنگ کشته شد» منابع هند راجع به کشته شدن او در میدان جنگ چیزی نمیگویید اما مسئله واضح معلوم میشود که در تقسیم خاکستر او نزاع واقع شده و آخر مانند «بودا» و «آشوکا» خاکستر او را به نقاط مختلف تقسیم کرده اند. راولنسن» به مناندر اشاره کرده می‌نویسد: «سرباز مقدس باختر که به عدالت وحسن اداره و نبوغ عسکری و معلومات در مسایل دینی شهرت داشت بدین منوال از میان رفت. » (۱) با کتریا تالیف «راولنسن»