Page 282

( ١٦١ ) وارچسپ شاه خیونان فرستاده و گفت : کسی که نوك نيزۀ مرا به بيند جرأت نخواهد کرد که به مملکتم حمله کند » جکسن میگوید که این حکایت در تاریخ سیوس Sebeos ارمنی هم آمده. شهر نوازك را بلوشه در مطالعات خود « نين بك » خوانده و « گنبد » ترجمه نموده و به این اساس فقره فوق الذکر را چنین ترجمه نمو ده : « در بلخ زیبا «سپند دات » يك گنبد آباد نمود » . بعضی های دیگر میگویند که این شهر عبارت از « نويده » Nawidah است که به ۳۰ میلی شمال بلخ کنار رودخانه اکسوس وقوع داشت و شهر سرحدی بود و سر راه بلخ و سمرقند افتاده بود بهر حال از روی حکایت فوق معلوم میشود که سپنتو داتا ( اسفندیار ) پسر «ويشتاسپه» صاحب نفوذ او اقتدار زیاد بود و هیچ شبهه نیست که بعد از پدر در « بخل با ميك» ( بلخ در خشان ) بسلطنت رسیده باشد . مشار الیه باعمل نصب کردن نیزه در کنار آتش گاه « و هران » بلخ به تمام رؤسا و شاهان کشورهای مجاور فهمانید که کسی به آرزوی حمله بر آریانا نباشد و گرنه نیزه کار او را یکسره خواهد کرد و این نظریه را در طی پیغام رسمی به آنها وانمود نمود . مشارالیه در راه انتشار تهذیب اوستائی و آبادی کشور و توسعه شهر بلخ اجتهاد زیاد بخرج داد . *** سلسلة پادشاهانی که اوستا بنام های « پارا داتا » پیشدادی و کاوی ( كيان ) واسپه شروع نموده بود باو یشتا سپه و پسرش « سپنتو داتا » « اسفند یار » به پایان میرسد . قرار شهادت اوستا « آریانم هوريثو » و « کاویم هوريتو » یعنی فرشاهی و سلطنتی آریانی و کیانی با ایشان در آریانا شروع شد و از بخدی زیبا به اراضی آریانشین که اوستا قطعه قطعه از آن اسم میبر د و در مبحث علیحده