Page 277

(٢٥٦) در پارچه باشد طبیعی مقصد از آن یکی از در یاچه های هامون سیستان خواهد بود . درین صورت جنگ های ویشتاسپه پادشاه باختر باسه نفر ی که درپارچۀ اول الذکر ذکر شده و بی دین و پرستش کنندۀ دیوها و شریر بودند در اطراف هامون سیستان یا در ماورای سرحدات جنوب غربی آریانا واقع گردیده و پادشاه باختر برایشان غالب شده است . * * * در پارچۀ دوم که از گوش یشت ترجمه شده ویشتاسپه قربانی های بزرک خود را عقب یا کنار رودخانۀ « دیتیا » بعمل می آرد . چون این رود خانه را بنام «دیتیا» و «وانگهو دیتیا» اکثر مدققین رود اکسوس یا امو دریا تعبیر کرده اند ؛ این قسمت جنگهای ویشتاسپه متوجه ماورا النهر بوده و در مقابل رؤساو اقوام «توریا» و «هونا» بعمل آمده است . نام های مخالفینی که در پارچه مذکور آمده حاجت تکرار نیست و یکی آن « ارجت است اسپه » است که نسبتاً معروف است و در شاهنامه هم ذکر شده و برادر افراسیاب تورانی بود از روی شرح پارچه مذکور معلو م میشود که ایشان خودوزره آهنی داشتند و مخصوصاً به «یخۀ کلفت» آنها هم اشاره شده و معلوم میشود که بدور گلوی خود پارچه یا دیگر چیزهای می پیچیدند تا از آنجا ضرب کشنده ئی به ایشان نرسد این همی معلوم میشود که صاحب قوه زیاد بودند ومصدر ظلم زیادشده بودند و مال غنیمت را به شتر ها که اینجا تعداد آن « هفت صد » قید شده می بردند اینجا ارجت اسپه به قوم هیونی یا « هونا » نسبت داده شده (۱) ولی معلوم نمیشود که ایشان ازروی عرق آریائی بدوی بودند یانه تنها چیزیکه واضح است این است که پیرو آئین اوستائی نبودند . بهر حال ویشتاسپه پادشاه آریانا بعد از ینکه به آئین اوستائی گروید (۱) کایگر نظریه میدهد که شاید عبارت از هن های تاریخی باشد .