Page 195

( ١٧٤ ) پیش ازینکه وارد اصل مطلب شویم و آریائیهائی را که در آریانا ماندند در فضای تهذیب اوستائی مطالعه کنیم در قسمت عمومیات مسائل به حیث تمهید باید مفصل تر صحبت کنیم تا علل اساسی «رفورم اوستائی» که بدان اشاره کردیم معلوم شود. پیشتر گفتیم که اقتضائات زمان و محیط چنین تقاضا میکرد که آریا های باشنده آریانا در حیات مادی و معنوی قدیم خویش تجدید نظر کرده و به مفاد خویش و جامعه خویش راه های نوی باز نمایند . در اواخر هزار دوم ق م مدنیت ویدی یا اقلاً آن حصه مدنیت ویدی که سرودهای معلوم آریائی ازان نمایندگی میکند بعد از دوام اقلاً هزار سال به قوت و تاثير و تازگی زمانه های اول نمانده و تماس با داسیوها (بومیان هند در جنوب) و توریاها (آریاهای بدوی در شمال) مفکوره های متناقص و عجیب و غریبی وارد کرده بود که اگر از قوانین مدنی آریائی آریانا کشیده نمیشد نقص میکرد و این موضوع جلب نظر ریشی های دانا را نموده بود . پس زمان خود بخود ایجاب میکرد که در پایان يك سلسله مهاجرت های بزرگ آن دسته آریائی که در آریانا مسکون ماندند بحال و وضعیت و موقعیت و قوانین و نظامات حیات مادی و معنوی خود فکر کنند و میتوان این چیزها را ایجابات داخلی نامید . همین قسم ایجابات خارجی هم در میان بود و تاثیر آن به هیچ وجه از عوامل داخلی کمتر نبود . تا زمانی که آریاهای کتلۀ باختر از چوکات سرزمین اصلی خویش بیرون نرفته بودند، تماسی با عناصر دیگر نداشتند. در پایان عصر ویدی موضوع مهاجرت ها، جنگ ها و مقابله ها، معلومات ایشان را وسعت داد. در جنوب و جنوب شرق در اویدی های هندی را بحيث دشمن تلقی کرده و ایشان را «داسیو» خواندند، بطرف شمال از حوزۀ سر در یا گرفته تا نقاط مجاور بحیره خزر مخالفین آریائی و غیر آریائی در مقابل آریاهای مهذب باختری پیدا شد که از خود شعبات مختلف