Page 1247

( 38 ) بجانب او عسکر کشید . حکمدار سمرقند بجنگ پیش آمد و از حکمداران شاش و فرغانه كمك خواست . معهذا در جنگ پیشتر اول سپاه سمرقند مغلوب و متعاقباً شهر سمرقند از منجنیق شکاف خور ده و شهریان بقبول اداء دو ملیون در هم و تأسیس مسجدی در شهر و سی هزار عسکر بعرب دادن مصالحه نمودند وقتیکه قتیبه با عسکرش در شهر بغرض اداء نماز داخل شد دیگر نخواست بحکم معاهده تن داده وخارج شود بلکه حکمدار سمرقند را اخراج و غنایم زیاد گرفته؛ دختر یکی از شهزادگان محل را با خبر این فتح نزد حجاج فرستاد، دختر بحضور خلیفه ولید ( ٨٦ - ٩٦ ) رسید و بعد ها یزید ازو متولد شد، ترتیب فتح سمرقند در خراسان بید تلقی شده و خراسانیان آنرا دلیل دیگری به بد قولی قتیبه گرفتند ، اما قتیبه اهمیت نداده مغیره بن عبدالله را بخوارزم سوق و حکمران آنجا را مجبور به تادیه باج وقبول حاکم تازه عرب در پهلوی خود نمود . قتیبه با چنین جرأت بیمانندی تا اواخر قرن اول هجری در خراسان حکومت راند، ولی ولید اول در ٩٦ فوت وجای او را سلیمان اشغال ولهذا انحطاط قتیبه آغاز کرد ، چونکه قتیبه و حجاج هردو در مشورۀ ولید راجع بخلع سلیمان از ولیعهدی و تقرر عبدالعزیز پسر و لید باین سمت همفکر و موافق بودند، پس همینکه سلیمان خلیفه شد قتیبه در میدان عامی بحضور خراسانیان واعراب خلع سلیمان را از خلافت اعلان و دعوت به بیعت شخص خود نمود ، عربها حاضر بشنیدن این خطابه نبوده خاموش ماندند قتیبه خطاء حدس خودش را درک کرده وخواست بجلب قلوب خراسانیان به پردازد لهذا در نطق خود تذکر داد که من از حیث مادر ، مولد ، فـکـر و رای آرزو ودین وغیره از اهل عجم میباشم ، ولی خراسانیان که ازو خوششان نمی آمد نیز خاموش ماندند. عربها از کناره گیری خراسانیان قوی شده و از همه بیشتر قبائل مضر وبنو تمیم به وکیع سر کرده تمیمی که از دشمنان قتیبه بود