Page 1224

( ١٥ ) «سعد وقاص » در اوائل سنه ١٥ در محاذ شرق گسیل نمود ، اردوی عرب که از سی هزار نفر تجاوز نمیکرد موضع «قادسیه» را منطقه حرب اتخاذ کردند ودر جنگی که بین طرفین واقع شد رستم سپه سالار کشته و اردوی فارس ذخائر وعلم منسوب به کاویانی را با مقتول بسیاری از دست داده فرار کردند، قوماندان عرب ازین بعد فرات را بیجسر عبور و باستقامت پایتخت فارس مارش نمود، یزدگرد، دل ازدست داده و به«حلوان» عقب نشست، امامهران رازی در«جأولا» وقسماً عساکر شکست خورده قادسیه در«تکریت» موقع گرفتند، سعد وقاص بعد از اشغال مرکز در ششماه حصار جلو لازا بواسطه برادر زاده خودش هاشم و ١٢ هزار عسکر اشغال و همچنین تکریت و موصل را بواسطه عبدالله معتمر فتح نمود ، و شروان نیز در همین سال ١٥ هجری مسخر گردید ، اما یزد گرد از استماع سقوط پایتختش بلا درنگ از حلوان به ری فرار کرد ، عرب ها در سال ١٧ هجری «اهواز» را اشغال ، و ابوهریره قوماندان اعزامی دارالخلافه هرمز وتستر را بصلح تحویل گرفته متعاقباً سوس فتح، و شهر جدید کوفه از طرف سعد وقاص اعمار و بحيث قرار گاه عمومی عرب اتخاذ شد . درسال ۲۱ یزد گرد اردوی عظیمی تشکیل وفیروزان قوماندان خودش را در نهاوند مامور نمود ، زیرا او از عزل سعد و قاص در سال ۲۰ مجدداً امیدوار بفتح شده بود ، سپه سالار جدید عرب نعمان بن مقرن که بواسطه عبدالله پسر خلیفه اسلام تقویه شده بود به نهاوند عسکر کشید ودر جنگ سه روزه با آنکه نعمان شخصاً درمیدان حرب کشته شد ، اردوی عرب لشکر فارس را در هم شکسته وفیروزان را با ده هزار عساکرش دررزمگاه بکشتند ، واینفتح « فتح الفتوح » خوانده شد. حذيفة بن الیمان جانشین نعمان گردید ، ومتعاقباً دنیور وهمدان بصلح مفتوح و یزد گرد باصفهان واز آنجا در کشور خراسان پناهنده شد . اصفهان نیز بسعی عبدالله بن عبان مسخر ، و در سنه ٢٢ه آذربایجان بهمت « مغیره » کشاده گردید .