Page 1176

(٥٨١) بالاتر دیدیم که حدود العالم سکاوند را درپای کوه ( نهاوه ) قرار مید هد بگمان غالب این کوه همان کوه « سوناگیر » است و چون زایر چین زبان علاقه ( تسو ـ کوته ) را از علاقه های مجاور مختلف گفته چنان گمان میکنیم که کلمه ( سونا گیر ) او مرکب از دو اسم باشد یکی (سونا) اسم رب النوع ودیگر کلمه ( غر ) که در پښتو و اورمری که مخصوصاً در علاقه لوگر حرف زده میشد (کوه)معنی دارد ومعلوم میشود که کوه بنام معبد سونا یا بتکدۀ شیوائی که در پای آن وجود داشت به (کوه سونا) شهرت پیدا کرده بود یکی از علل تعبیر معبد «سوناغر» متذکره هیوان ـ تسنگ به بتکدۀ سکاوند نوشته های جوامع الحکایات محمد عوفی است. که شش صد سال بعد از هیوان ـ تسنگ ازبتکدۀ معروف سکاوند به الفاظ و کلماتی حرف میزند که گوئی ترجمه ئی از یادداشت های زایر چین است . اصل واقعه که عبارت از فتح سکاوند وخرابی بتکده آن میباشد در عصر عمر لیث و کملو رای کابلی واقع شده که جزء فصل دو جو ده است چنانچه گوید : « در آنوقت معبد بزرگ هندوان «سکاوند» بود ودر اقصای هندوستان بزیارت بتان آن موضع تبرك می کردند » قرار شهادت مولف جوامع الحکایات این بتکده تا عصر عمر لیث صفاری کلمو یا کملو سومین پادشاه بر همن شاهی یعنی تا سال های اخر قرن نهم مسیحی آباد بود وبدست (فردعان ) شحنه زا بلستان که از طرف عمر ولیث با چهار هزار سوار مامور فتح این علاقه شده بود ویران شد چنانچه درین باره گوید « . . . . فردعان چون به زا بلستان رسید شکر کشید و سکاوند را بکشاد و بتان را بشکست و بت پرستان را بر انداخت و بعضی از غنایم به لشکریان داد و باقی به عمر و لیث فرستاد . . . .» لوگر و رودخانه لوگر که در نظر هنود کابل هنوز دارای اهمیت میباشد ودر موقع عید « ویساك » هنوز هندو های کابل غسل مذهبی