Page 1040

( ٤٥٣ ) افتالیتو و بهرام گور: دولت یفتلی در حوالی ٤٢٥ در منطقه شمال شرقی آریانا بمیان آمده و بعد از اخذ مختصر ترتیبات آنقدر نیرو پیدا کرد که بادولت ساسانی طرف واقع شود. تا این وقت تصادمات میان یفتلی ها و ساسانی ها بهر نحو ودر هر نقطه ئی که بود خواه در شمال خواه در جنوب آمو دریا شکل محلی داشت و مرحله جدی آن در عصر سلطنت بهرام گور آغاز شد . بهرام گور که از ابتدای سلطنت ( ٤٢١م ) خطر تهدید یفتلی را حس میکرد و از جانب دیگر سر مسئله ار منستان بادولت بیزانس مخالفت داشت جنگ مختصری را بادولت رم شرقی شر و ع و با عقد معاهده ئی که تصرف ساسانی ها را بر ار منستان می شناخت خاطر خود را از جانب غرب آسوده نمود تا به تمام قوا متوجه مشرق شود . « افتالیتو » پاد شاه یفتلی که متأسفانه هیچ ماخذی اسم شخصی او را نبرده وطبری اورا محض به لقب « خاقان » یاد کرده در رأس دوصد و پنجا هزار عسکر از باختر بطرف غرب بحرکت آمده و با اولین جنبش که یفتلی ها بحیث يك دولت بر علیه ساسانی ها نمودند تا حوزه مار جیان به مقاومت جدی ساسانی ها مواجه نشدند . بهرام گور به مجردیکه از اوضاع بحوالی اطلاع یافت برادرش «نرسه Narse » را بحیث نایب السلطنه عوض خود مقرر کرده وخود با سپاه گران به مقابله بر آمد و در جلگه های حوالی مرو هر دو سپاه بهم مقابل شدند ، در ین جنگ که میتوان آنرا اولین محاربه جدی دولت یفتلی و ساسانی ها خواند بهرام گور غالب شد وقشون یفتلی عقب نشست و پادشاه یفتلی هم بدست بهرام گور بقتل رسید و تاج اورا بهرام به آتشکده « آذر گشنسب » شهر شیز واقع در آذربایجان داد (١) . طبری تفصیل این وا قعه را چنین می نویسد : «خاقان ترك» (١) فارس قدیم ومدنیت ایرانی تالیف «کلمان هارت » صفحه ١٦٥ ، تاریخ آسیا جلد اول تألیف رونه گروسه» صفحه ٩٣ ایران در عصر ساسانیان متن فرانسوی تالیف « کرستین سن» صفحه ٢١٥ .