Page image — the source of record
Machine transcription
( ٤٤٢ )
وجه تسمية يفتلی : يفتلی ها کسانی اند که بین سال های ٣٨٥ و ٤٢٠ در
باختر ظهور و برای تشکیل دولت مقتدری در آریانا قدم افراشتند ، این
قوم را مقدم بر همه چینی ها و از روی معلومات آنها بیزانتی ها ، فارسی ها ،
و آخر از همه هندی ها و عرب ها شناخته و هر کدام به لهجه و زبان خود
ایشان را بنامی مسمی کرده اند که اگر خوب دقت شود ریشه همۀ
آن يك چيز است .
منابع چینی پیش از قرن پنجم مسیحی ایشان را بنام « هوا » Hoa یا
« هواتون Hoa- tun ( ١ ) و بعد از تشکیل سلطنت بنام « يتا » Yeta یا
« ايتا » Epta شناخته اند و حتی دقیق تر هم میتوان گفت که در ايالت
كانتون چین به اسم « يپتات » Yiptat و در کوریا به نام « یوپ تل »
Yeptal معروف بودند ( ٢ )
نویسندگان بیزانس ، یفتلی ها را طبق لهجه و رسم الخط خود شان بصورت
مختلف « افتهالی توی » ، « اوتهالی توی » ، « نفتهالی توی » ، « ابدلوی »
میشناختند ولی در مورد شکل کلمه چهارمی دایرة المعارف بريتانيكا علاوه
میکند که کوشش مستقلی است که صورت نام اصلی را که محتملاً « ايتل »
Aptl يا « هيتل » Haptal بوده معرفی نماید ، حرف ( ن ) در اول کلمه
سوم اشتباه صریح است ( ٣ ) منابع بیزانس در بعض موارد از آنها به نام های
«لیکوی» «اونوی» «خونوی» هم اسم برده است. بعد از چین و بیزانس نوبت به فارسی ها
میرسد و ایشان يفتلی ها را «هيطال» خوانده اند . عرب ها این کلمه را از ایشان گرفته
بصورت عين« هيطل» يابا تغییر(ی) به (ب) « هبطل » ضبط و به اصول زبان عرب
(١) دايرة المعارف بريتانيكا طبع چهاردهم جلد هشتم صفحه ٦٤٦ (٢) هزار سال تاتار
تالیف پار کر صفحه ١٢٤ (٣) دايرة المعارف بريتانيكا صفحه ٦٤٦ (٤) دايرة المعارف
بريتانيكا ماده افتاليت يا هن سفيد .
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.