Page 1010

( ٤٢٧ ) بدانیم که اینکه آیا ساسانی ها تا زمانی که کیداری ها در باختر بودند به این قطعه رسیده توانستند یا نه؟ این مسئله با دقتی که ما در نظر گرفته ایم هنوز واضح مطالعه نشده زیرا چیز مهمی که برای این کار بکار است تا ریخ صحیح خروج کیداری ها از باختر است که هنوز واضح معلوم نیست و آنرا بصورت تقریب بین ٤٢١ و ٤٥٩ مسیحی قرار میدهند. درین شبه نیست که ساسانی ها در دوره انحطاط کوشانی در حواشی قسمت های غربی وشمال غربی امپراطوری کوشانی (سمت یافته) از زمان شاه پور اول تابهرام دوم حکمران های آنها در خراسان بلقب «کوشان شاه بزرگ» یاد میشدند ولی چنین معلوم میشود که در عصریکه کیداری ها در باختر وجود داشتند به این خطه نرسیده بودند نا گفته نماند که مدققین تاحال کیداری ها ومخصوصاً دوره تعالی و سلطنت آنها را در طی قرن ٥ مسیحی قرار میدادند. نظریه جدیدتر که متکی به منابع چینی ومسكوكات وشهادت مورخين كلاسيك است مبنی بر این است که ایشان نه در قرن ٥ بلکه در قرن چهار سلطنت کرده اند. موافق به نظریه اولیه «کریستن سن» در صفحه ٢٨٧ «ایران در عصر ساسانی» می نویسد: «در اوائل سلطنت خود فیروز « «کیداری ها» را به پرداخت مالیه وادار ساخته بود «کیدارا» (١) پادشاه این قوم از تادیه مالیه ابا نمود و جنگ در گرفت. میگویند که پادشاه فارس کوشش نمود که با Kingkhas (کنگاس) پسر کیدا را صلح کند وخواهر کنگاس را ازدواج نماید اما پیشنهاد نقشه او سر نگرفته وجنگ دوام کرد درین وقت فیروز بفکر طرح نقشه دیگر افتاد و چشم امپرا طوری بی زانس (رم شرقی) را به خطر کوشانی ها باز نموده به حکومت مذکور نوشت: «برای اینکه دست این اقوام بربر از ارمنستان و دره های قفقاز کوتاه شود و از (١) آخرین شاه کوشانی شمال هندو کوه .