Page 416

(۱۵۹) فصل هفتم افواج قشون هندی بود و از دست رفتن تمام توپها و اسیری صاحب منصبها و خانهای آنها خلاصه کلام حوادثی بوده است که نظیر آن در کتب تواریخ تا کمتر دیده شده است و این اتفاقات بکلی تصورات مارا که افغانستان امنیت حاصل نموده و نفوذ دولت انگلیس در تمام آسیای وسطی کاملاً بر قرار شده است زایل نمود و در بهار همان سال دست پرورده ما یعنی شاه شجاع الملک را حینی که با ردوی خود در محل بتجاک میرفت جماعتی از بارکزائیها بقتل رسانیدند و باین قسم زندگانی او در بدترین حالی بآخر رسید اسباب استخلاص ما از خرابیهای تدابیر غلط متعدیانه خود بشل مکافات ناگهانی هولناک ما توفیقی غیر مترقبانه بود از خداوند مسالت مینمایم که از شکر نعمتهای بی اندازه او در فتوحات حالیه خود صرف نظر نداشته باشیم چنانچه که در فتوحات ۱۸۳۹ میلادی بکلی فراموش نموده بودیم و محکمرا انهای ما حالت تذکری عنایت فرماید که بدانند عدالت باعث شرافت ملت ست نه فتوحات متعدیانه و غلبه برم و نیز بدانند که معصیت حرص و طمع مثل سایر معاصی اسباب ذلت ملت میباشد (عبارت ذیل منتخب از کتاب شرح حالات مملکت افغانستان تصنیف الفنستون منطبعه در او کتیا بر ۱۸۳۹ میلادی میباشد) کابل و قندهار و پیشاور و محالات آنها در تصرف برادرهای متعدد بود (یعنی برادران امیر دوست محمد خان) و اینها ز و د بهمدیگر در افتادند طایفه (درانیها) حکومت قندهار با هرات بهر کدام یک از این دو نقاط که محال آنها نزدیکتر بوده است جزئی اطاعتی داشتند ولی سایر طوایف مطلق العنان بودند در زمان انقراض سلطنت (درانیها) (سدزائی) رنجیت سنگه بواسطه صاب منصبهای فرنگی مشغول تکمیل نظم لشکر خود بود و این امر باعث خطر متصرفات هندی افغانها میشد و افغانها با حالت پریشانی دولت خود و خالی بودن سرحدات آنها جلوگیری مشارالیه هر چند در صورتیکه متحد هم میشدند باز تاب استقامت حمله او را نمیداشتند رنجیت سنگه کشمیر و ملتان و تپه و سند علیا و نقاط نزدیکترین و انا را متصرف گردید و طوایف جنوبی کشمیر را مطیع ساخت و بعدها نزاعی را که بین امیر کابل و برادر او که در پیشاور بود اتفاق افتاد شاه شجاع بطرف قندهار لشکر کشیده انجارا تصرف نمود مغتنم دانسته پیشاور و تمام ساحات مجاوره آنرا تا رودخانه سند تسخیر نمود امرای سندهم