Page 411

فصل هشتم ۱۵۴ باین لقب مشهور است تمام مورخین فرنگی که حالات افغانستان را نوشته اند و نیز افغانها تماما بعقل و کفایت و جرأت و سخاوت و سیاسی دانی و بالا تفاق اعتراف دارند در پائیز سنه میلادی مطابق سنه هجری شاه شجاع برادر صلبی زمان شاه مغزول بحول دعوی سلطنت نموده از پیشاور عازم کابل گردید ولی وزیر فتح محمد خان او را شکست داده بطرف کوهستانات خیبر فرار نموده بعد از چند فقره زدوخورد شاه شجاع در سنه میلادی مطابق سنه هجری تخت سلطنت افغانستان را متصرف گردید شاه محمود را عزل کرده و او را محبوس نمود و طولی نکشید کشمیر را هم مفتوح ساخت ولی بدون اینکه حالات را مشروحاً بیان نمائیم باید اظهار کنم که از سنه میلادی مطابق سنه هجری یعنی بعد از وفات تیمور شاه منازعات و حوادث و قتل سلاطین و خوانین زیاد بوده است و اسباب خرابی دولت اجتماعی که احمد شاه مؤسس آن بود این شد که سلاطین مشغول لهویات و استعمال مسکرات شدند از یک طایفه طرف داری نموده دیگر را مخذل می نمودند و نتیجه این خصال قبیحه سلاطین سدوزئی این شد که سلطنت از دست آنها بیرون رفت و افغانستانی که قبل از انکه بدست آنها بیاید مملکت وسیعی بود ایالت کوچکی گردید شاه شجاع که در سنه میلادی مطابق سنه هجری بر تخت سلطنت جلوس نموده با وزیر فتح محمد خان سازش نکرد و وزیر فتح محمد خان او را در سنه میلادی مطابق سنه هجری شکست داده تخت سلطنت را بجهت دوست قدیم خود یعنی شاه محمود بدست آورد شاه شجاع برنجیت سنگم راجه پنجاب پناه برد و از انجا چندین دفعه بطرف کابل آمد و سعی نمود که تخت سلطنت را مجدداً بدست آورد ولی نتوانست زیرا که وزیر فتح محمد خان و مردم از شاه محمود همراهی داشتند بعد ها (رنجیت سنگم) پادشاه شجاع بیرحمانه سلوک نموده او را محبوس نموده الماس معروف بکوه نور را که حالا در تصرف حضرت ملکه انگلستان است از او گرفت مورخین شرح موثرانه در این باب مینویسند که سلطانی هنگام مفارفت از این گوهر گران بها چگونه رنگش دگرگون شده و خیلی محزون گردید و سلطان دیگری که جواهر مذکور را از دست او میگرفت تا چه اندازه از این نعمت غیر مترقبه مسرور و چقدر خوشحال شد از این مطلب معلوم میشود که در این دنیا رنج و مصیبت نصف مردم اسباب مسرت و عیش نصف دیگر میباشد طرفی که دیگران را در جنگ کشته اند خوشحال و از فتح خود