Page 397

۱۴۰ فصل هفتم دولت همسایه بهانه اینکه عساکر افغانستان را فن نظامی انگلیس تعلیم کند صاحب منصبهای لشکر خود را فرستاده شاید آنها را نیز دستورالعمل داده باشد که متوجه پیشرفت مقاصد دولت مذکور باشند امیدوار در زمان قلیلی مردمان خود افغانستان این قدر علم و فهم تحصیل نمایند تا بتوانند استنباط نمایند که مقاصد دولت آنها بعین مقاصد خود آنهاست آن وقت آنها بهمان قسم وطن پرست خواهند شد مثل آنکه اهالی اکثر ملل دیگر میباشند آن وقت شاید عیب نخواهند داشت که از ملکت خود بخارجه رفته از ملل فرنگستان بیش از انچه حالا مقرون بصلاحست بیاموزند چون حالا شاید اشخاصی که با آنها معاشرت بنمایند آنها را مخالفت دولت و وطن آنها برانگیزانند وقتیکه آنها دشمنان وطن خود را دشمنان شخصی خود دانستند آن وقت بجهت ما زمانیس که باید صاحب منصبهای جوانرا بفرنگستان بفرستیم تافنون جنک را بیشتر تحصیل نمایند بعد از معاودت بوطن آنها میتوانند سایر صاحب منصبهای نوع خود را از انچه خودشان آموخته اند بیاموزند عجلتا باید قانع باشیم همیکه اقلا تمام اهالی وطن ما میدانند که در کوههای مملکت خود بچه قسم باید بجنگند و اینکه علاوه بر آن کتب لازمه مشق نظامی و از همین قبیل مطالب در فارسی ترجمه شده است و افغانها این کتب را کاملا تحصیل نموده اند و باز هم مشغول تحصیل بوده و تحصیل علم ترقی می نمایند ایامیکه اهالی وطن من تفنکهای خوب و صاحب منصبهای آزموده نداشتند و مشق نکرده بودند و فقط رعایای عین بودند با عساکر انگلیس شجاعانه جنگیده محل تحیید آنها و نیز محل تجید سایر دول دنیا شدند حالا بهترین اسلحه جدیده دارند و بسر کردگی جنرالهای من میتوانند در کوهستانات خود اگر با تعداد دو برابر خود توانند با تعداد مساوی خود از بهترین لشکر بجنکند مطالعه کنندگان تواریخ نظامی مسبوق میباشند که در جنگ سید آباد من فقط هشت هزار نفر سپاهی تحت فرمان خود داشته ام و اینها هفتاد هزار لشکر امیر شیر علیخانرا چنان شکست دادند که مقتولین و سایر اسباب خود را گذاشته فرار نمودند و این شکست حکومت امیر شیر علیخانرا با خر رسانید و پدر مرا که در دست امیر شیر علیخان اسیر بود تخت کابل نشانید سعدی میگوید رعیت چو بیخند سلطان درخت درخت ای پسر باشد از بیخ سخت نصیحت دیگری که باید بجهت پسر با و اخلافم بگذارم اینست که وجود هر دولت و دوام آن متکی در دست رعایا میباشد