Page 359

فصل پنجم ۱۰۳ و علاوه بر آن تمام امورات دولتی هم در ان وقت بعهدهٔ او بود پسر دیگری که بکمال رسیده باشد شخص نصرالله خان برادر صلبی و بطنی حبیب الله خان بود لهذا او را مامور نمودم که از جانب من بانگلستان مسافرت نماید علاوه بر مراسلاتی که بعنوان علیا حضرت ملکه و شاهزادگان عظام خانواده سلطنتی و امراء دولت برطانیه عظمی باو سپرده بودم کتابچه دستورالعملی هم باو دادم و امر نمودم که در تمام مسافرت خود از ان قرار رفتار نماید پسرم در ماه اویل سنه ۱۸۹۵ میلادی از کابل عازم گردیده در ماه مه وارد لندن گردید و در ماه اوت از لندن حرکت نموده در زمستان همان سال از راه کراچی و قندهار بکابل مراجعت کرد ولی کمال یاس دارم که این مسافرت اسباب مخارج بعائده زیادی بجهت هر دو دولت فراهم آمد چرا که مسافرت مذکور بکلی مثمر ثمری نشد زیرا که نه فقط بین اشخاص بزرگ بلکه حقیر ترین اهالی مملکت ما رسم این است که نباید خواهش مهمان را رد نموده او را مایوسانه برگردانند اگرچه دشمن هم باشد و امکان ندارد کسی داخل خانهٔ میزبان خود بشود و توقع مهربانی نداشته باشد ولی خواهش مرا بسردی اصغاء نموده و با شیرین زبانی رد کردند و پسر مرا که پسر یک نفر سلطانی و مهمان سلطانی بزرگ بوده است مایوسانه برگردانیدند گمان میکنم خواهشی که نموده بودم که نماینده من در لندن باشد یا اقلاً اجازه بدهند که با دولت انگلستان مستقیماً مذاکرات نمایم و با دولت هندستان هم محاورات داشته باشم در مجلس پارلمنت بطوریکه شاید اظهار و منکشف نشده بود و الا اکثر مجرب ترین اجزاء پارلمنت فوائد این مطلب را بجهت استحکام دوستی این دو ملت و برای تقویت و تربیت افغانستان ملتفت میشدند ولی در خصوص این جفت در یکی از فصول ما بعد که در باب تدابیر آتیهٔ افغانستان میباشد قدری بیشتر و واضح تر شرح خواهم داد و عجالتاً بجهت مطالعه کنندگان این کتاب همینقدر کافیست که محاورات متعارفی بین هندوستان بتوسط نماینده های مسلمان آنها میباشد که در کابل و کلکته اقامت دارند و بهمان رسم قدیم رو و بدل میشود یعنی این فقره نیست که تمام دنیا ترقی نماید و حالات و اوضاع این دو مملکت تغییر نپذیرد ولی رسم قدیم مذاکرات آنها نباید اصلاح بشود یکدو کلمه بجهت اظهار تشکر از علیا حضرت ملکه و تمام حصه از خانواده سلطنتی و بزرگان