Page 278

فصل دویم ماشینهای سکه بجهت ضرابخانه ماشینهای عرق کشی وغیره ماشینهای دباغی و رنگ کردن چرم ماشینها بجهت ساختن اسباب زراعت و باغبانی کورهای ماشینی بجهت آب نمودن سنگهای معادن و فلزات برای ساختن توپهای بزرگ و عملیات آهنگری ماشینها بجهت ساختن شمشیر و چاشنی بجهت فشنگ ماشین بجهت پر نمودن فشنگ ماشین بجهت ریختن و ساختن نارنجک بجهت خمپازه و توپهای بزرگ ماشین متعدد دیگر برای کارهای متفرقه برحسب لزوم هر ساله از ماشینهائیکه تازه اختراع میشود ابتیاع و بر تعداد آنها می افزایم در ابتدا که این فابریک و کارخانجات را مفتوح نمودم مشکلات زیادی دو چار من گردید ملت من از اختراعات و آلات جدیده بکلی بی اطلاع بودند و باین جهت ازین اقدامات تازه مخالفت داشتند درین موقع مثلی میگویم تا بمطالعه کنندگان کتاب خود ظاهر دارم درین باب تا چه اندازه این مردم جهالت داشتند در سنه ۱۸۹۹ میلادی زمانیکه براولپندی سنه ۱۳۱۷ میرفتم یکی از عکاسها اسباب عکاسی خود را بجهت انداختن عکس من حاضر کرده بود یکی از نوکرهای دربار ہجری من که قاپوچی باشی بود فوراً دویده هر دو دست خود را روی سوراخ عکاسی گذاشت از او پرسیدم این چه حرکتی بود جواب داد قربانت شوم شما نمیدانید این یکی از توپهای جدیده میباشد که این آدم بطرف شما نشانه گرفته است خیلی خندیدم گفتم ریش سفید که قلبت از جهالت سیاه است بگذار این شخص عکس مرا بگیرد گویا این بیچاره اسباب عکاسی را قبلاً هرگز ندیده بوده است و ازین جهت نمیدانست این چه چیز است اگر چه سعی کردم تشریح نمایم این چه اسبابیست ولی آخر مجبور شدم ترک این توضیح را بنمایم ابتدا که این کارخانجات را مفتوح نمودم رعایای من درین باب باقسام مختلفه گفتگوها میکردند و میگفتند من هنوز مسبوق نیستم که صنایع کاردستی از کارهای ماشینی بهترست و مامورین را که در کارخانجات مقرر بودند متهم می نمودند که اینها دشمن دولت هستند میخواهند به بهانه ابتیاع نمودن ماشینها پول دولت را بخارجه بفرستند من ازین حرفهای بیهوده و ازین مخالفتها خیلی خسته شدم ولی با این همه عزم خود را در رفتن راهی که بجهت خود انتخاب کرده بودم از دست ندادم چرا که خوب