Page 662

(٤٥٨) سنگ معذرت کردند و گفتند که وقت میگزرد که ما مبلغ چهل و پنج هزار روپیه نذرانه داده ایم و خلعت گرفته ایم حالا گناه ما چیست که این لشکر میفرستد. فقیر عزیز الدین که دانست با مردم مسلمان انواع ستم بظهور آمد ببهانۀ مدافع رنجیت سنگ بر مردم سکهان و اهل هنود سخت مظالم گرفت. و در حال دخول در اندرون حصار با قوال ورثۀ جوده سنگ گوش نداده شهر را بمحاصره انداخت و اهالی را بقصد گشودن ابواب حصار بهر گونه زجر و زحمات تهدید کردن گرفت. فقیر پس از در آمدن بشهر تمام ملکیت ورثۀ جوده سنگ را بدست آورده و قلعۀ گنگ را از تصرفات رنجیت سنگ در شمار آورده و درین موقع که رنجیت سنگ بر حسب امر اعلیحضرت زمانشاه دراپی که قبلا توسط سردار غلام حیدر وکیل الدوله و عده داده بود که در راولپندی بخدمت حضرت شهنشاه معزول باید رسید و چون همین معاملاتی که با مختصر پرداخت سمت نگارش یافت رنجیت سنگ را از فکر تعجیل شرفیابی حضرت شاه باز میداشت و در همین دفعه که فقیر عزیز الدین رنجیت سنگ را از فتح کوه گنگ و وزیر آباد و غیره ها اطمینان داد و مها راجه مصمم شد تا برحسب وعده بسرعت تمامتری بحضرت اعلیحضرت زمانشاه برسد و مراتب عذر و انفعال خود را که از بسیار وقت شاه انتظار ورود داشت از نسبت همین گرفتاریها در پیش گزارد. بدین عزم فقیر عزیز الدین را بر وظائف مرجوعه اش ملتفت ساخته راه راولپندی بر گرفت. حین وصول به راولپندی که اینوقت در میان سکهان شهرت مهاراجاء کلان یافته بود رنجیت سنگ بحضور اعلیحضرت زمانشاه رسیده برزمین اخلاص جبین ضراعت سائیده اشفاق شاهانه حاصل کرد و آنکه اعلیحضرت معزول و مکفوف البصر را زمان طنطنۀ سلطنت و جوش سطوت و هیبتش بیاد آمد و فی الحال او را بدین حالت بیچا ره گی و مظلومیت جوراخوان او بدید بسیار متأسف و متأثر گشته بعد از اظهار تأثر و تنفر بر اوضاع خدام بدکیش کمال خدمت گزاری خود را وعده نموده بعرض رسانید که در جمیع اوامر شا ه معزول مهاراجه بر ربوع خدمت حاضر است. اعلیحضرت زمانشاه با رنجیت سنگ گفت سه بار نامۀ معروضه از انطرف مهارجه بکار گزاران بارگاه نواب همایون ما برسید و هر قدر انتظار بظهور آمد نتیجۀ وعدۀ ملاقات بحضور ما بصدق نینجامید و کیفیتی که درین آوان پنجم اه در میان آمد مدرک و مفهوم نگردید. رنجیت سنگ بطور چرب زبانی گرفتاری خود را از شرارت و نافرمانی و خصومت مردم وحکام ولا یاتی که میخواست داخل سرکار خود نماید در پیش گزاشت و با اعلیحضرت زمانشاه معزول گفت اگر در انصرام گردن کشان متصرفین کوه جمو ن وزیر آباد۔ گجرات ۔ اسلام کده ـ جلایور ـ خوشاب ـ بهمبر ـ قلعۀ گنگ ـ باول وجا لندهر نمی پرداختم و یا نیز دارم هرگز فرصت آرام به شهنشاه درانی نخواهد ماند و بپاسداری حقوق احسان شاه والا جاه در شب و روز خواب راحت ندارم و چون حرکات رنجیت سنگ در برابر گوشه گیر ساختن اعلیحضرت شاه شجاع الملك از حضور زمانشاه در راولپندی افشا شده بود و علا و تا از خبر انقراض سلطنت اعلیحضرت شاه شجاع الملك دست تسلط بر تصرفات درانی اول بار بشدت دراز کرده بود اعلیحضرت زمانشاه معزول با انتظاری که اگر باز موقع اقتدار به برادرش اعلیحضرت شاه شجاع الملك نصیب شود توسط او آبی بروی کار خواهد آورد و الا در صورت عدم وقوف بمصداق [الملك لمن غلب] بساط کامرانی با انعدام تاخت و تاوی است. در این