Page 560

مسجد باغ خوابگاه لب دریا (مسجد پل خشتی) از جوامع بزرگ و مشهور شهر کابل مسجد شریف پل خشتی است. این بنای عالیشان که فعلاً در نفس شهر کابل واقع و آنوقت بنام مسجد باغ خوابگاه لب دریا یاد میشد اعلیحضرت تیمور شاه درانی در اواخر سلطنت خود امر فرمود که این بنای مقدسه را که در گوشه باغ خوابگاه سلطانی واقع لب دریا اثر پیش علامتی دارد بر طبق نقشه استادان ماهر نیکو مرتب داشته وبصرف وجوه کثیر اعمار واکمال دارند. برای برآور دن این مقصد مقدس پول هنگفتی را از خزائن سلطنتی امرتادیه عنایت فرمود وهنوز تهداب بد رستی حفر نشده بود که در ولایت مشهد و نیشاپور صورت اختلال نمایان گردید و اعلیحضرت تیمورشاه در قندهار نزول اجلال فرمود و آنجا سردار دلاور اسحق زائی ملقب به (مدد خان) را با فوج زیاد بد انصوب فرستاد. پس از سر کوبی اهالی ولایات آنجا جنگ کشمیر و بخارا در پیش آمد و برای اکمال تعمیر مسجد مهلت اقامت دست نداد. چون سنگ و خشت و چوب زیادی که بدین غرض ذخیره شده بود در حال تعطیل کار مسجد وعزیمت اعلیحضرت تیمورشاه غازی بصوب قند هار وملتان و بخارا مردم جلایر وغیره ساکنان این طرف دریای کابل بـموقع عودت موکب اعلیحضرت مددوح سنگ و چوب و خشتی را که باین عزم تهیه داشتند برای صرف تعمیرات شخصی خودها بردند . حین ورود موکب شاهنشاهی کارپردازان سلطنت مجدد بآنان عمل خیر اقدام ورزیدند و از انکه سنگ های تهداب و چوب وخشت از دست باشندگان قریب مسجد تلف شده بود بعرض اشرف تیمور شاه درانی رسانیدند .اعلیحضرت تیمور شاه احدی را امر مزاحمت نفرمود و به مختار کار تعمیر مسجد حکم فرمود که ما به نیت خیر وجوه بمصرف رسانیده ایم و در حال اگر ذخائر سنگ و چوب در معرض تلف قرار یافته باشد بهتر است مختار کا ر تعمیر مسجد مجدداً مصالح تعمیر را بصرف وجوه دیگر که نقد اعنایت میشود مهیا داشته دست بکار نماید واعدی از با شند گان جلایری را بز جر و زحمت رواندارد اما آنقدر متوجه باشد که بعد ازین بروفق احکام سلطانی در کار تعمیر مسجد صورت معطلی رخ ندهد ولی قبل از انکه کار تعمیر مسجد صورت جریان پذیرد اعلیحضرت تیمورشاه بصوب بلخ رهسپار شد وسپس بطرف کشمیر و پشاور عازم گردید و این مسجد در عهد سلطنت او بپایه تکمیل نرسید. اعلیحضرت زمانشاه غازی مسندنشین سلطنت تیمور شاه غازی از سال جلوس(١٢٠٧هـ ق) مکرر باین عمل خیر متوجه شدو در سالهای اول سلطنت خود بکار مسجد باغ لب دریا را که در حال بنام پل خشتی مشهور است برای ادای عبادات مسلمین مرکز وگرد و نواح شهر کابل و آنوقت تقریباً خارج شهر پنداشته میشد اهتمام زیاد بکار برد وازاثر توجه شاهنشاهی بوساطت عبدالکریم خان اسحق زائی ناظر خاصه سردار علم خان وکیل الدوله و نگرانی ملا احمد خان ميرو عظ در سال ١٢١٣ هـ مرتبه تکمیل برسید. در سال ١٢١٧ هـ ق یکسال بعد از انقراض سلطنت زمانشاه درانی از وقایعی که ادعا ی نگارنده را بهتر ثابت میکند صورت دعوی ناظر عبدالکریم خان و سردار فتح خان وزیر است چنانچه عکس و نقل فرمان وزیر موصوف بعنوان خان ملاخان در ختم مطلب از نظر مطالع